Vrouw met ME


Hé jij, vrouw met ME die op zoek is naar informatie over de wisselwerking tussen ME en de verschillende levensfases die vrouwen doormaken!

Op zoek naar informatie over hormonen, de overgang en seks maar dan wel vanuit jouw unieke situatie? Je hebt immers Myalgische Encefalomyelitis.

Er bestaan veel sites over zwangerschap, de overgang en hormonen. Maar is wat je leest over deze onderwerpen ook op jou van toepassing? Jouw lichaam met ME reageert namelijk heel anders.

🔹Ben jij die vrouw:

– die zich afvraagt hoe zit het met vruchtbaarheid, zwangerschap en ME? Heb je als ME-patiënt minder kans om zwanger te worden of op complicaties tijdens de zwangerschap?

– die het opvallend vindt dat jouw ME-symptomen verergeren tijdens de menstruatie. Is dat ook zo bij lotgenoten?

– die wil weten of er een relatie bekend is tussen gynaecologische problemen en ME?

– van 40+ die in de overgang zit. Die zich afvraagt of het ziek-zijn hierdoor nog meer verergert. Die nauwelijks nog (of helemaal niet meer) een seksleven heeft want: je lijf doet pijn, je bent extreem uitgeput en je libido is al jaren zoek door de ME en de overgang…

– die in het donker ligt, getroffen door ernstige ME en denkt dat er een verband kan zijn tussen jouw achteruitgang en de hormonale veranderingen die je doormaakt.

Er bestond – tot nu toe- geen online platform dat ingaat op het vrouw-zijn in combinatie met de ziekte ME. Misschien omdat praten over hormonen, seks en de overgang überhaupt weinig wordt gedaan? Misschien ook omdat ME een ondergeschoven kindje is?

🔹Onderzoeken en uitwisselen
Op Vrouw met ME kunnen we deze onderwerpen verkennen en uitdiepen. Dat is een leercurve. Veel is er nog niet bekend en voor sommigen rust er een taboe op onderwerpen als seks en de overgang. Deze plek is misschien een steun in de rug om hierover te communiceren met lotgenoten onder elkaar en met onze omgeving of partners.

Laten we samen Vrouw met ME kloppend maken, zodat het een plek van herkenning en uitwisseling van informatie kan zijn.

🔹De site Vrouw met ME
Momenteel wordt er gewerkt aan de site. Aan planningen doen we niet (ernstig getroffen door ME) maar we houden jullie hier op de hoogte!

De FB pagina en het Instagramaccount van Vrouw met ME zijn vandaag online gegaan!


👉Heb je suggesties voor
-onderwerpen
-informatie
-tips voor onderzoek naar ME en vrouw-zijn?
-podcasts die we niet mogen missen?

👉Stuur een mail naar vrouwmetme@gmail.com.

Afbeelding: Pixabay

De realiteit

Mischa gaat een paar keer per week naar kantoor. Hij rijdt na de file weg en komt voor de file weer terug. Gemiddeld moet ik die dagen van half 10 tot een uur of 5 zelf zien te overbruggen.

Hij laat me altijd goed verzorgd achter. Momenteel ben ik weer te ziek om zelf mijn lunch te smeren. De POTS is te hevig. Dus zet hij een dienblad met wat ik nodig heb om de dag door te komen, naast mij op bed

Brood, fruit, yoghurt, thee en supplementen. Dit alles op een ontzettend mooi dienblad dat ik van kunstenares en lieve vriendin Mascha Delena kreeg.

Ik red me zo best goed. Al is het niet ideaal natuurlijk. Vaak voel ik me kwetsbaar als ik alleen ben. Als er iets gebeurt, kan ik daar niet goed op anticiperen. En de keren dat juist op die dagen mijn telefoon, en lifeline, onder het bed viel, zijn al niet meer te tellen.🙈

Maar we doen het er maar mee.

Week van de overgang

Hebben jullie ook meegekregen dat het de week van de overgang is?

Bleef die overgang maar bij een week hè. 🙈 Bij mij is het nu het decennium van de overgang.

Ik heb gemenstrueerd tot mijn 54ste. Achteraf kan ik zeggen dat ik vanaf ca. 2015 in de overgang zit, inmiddels 10 jaar dus. Op dat moment veranderde mijn menstruatie en menstruatiepatroon. Mijn menstruatie werd heviger, zodanig dat ik op sommige dagen nergens naar toe kon vanwege de bloedingen. Mijn cyclus was altijd onregelmatig maar werd heel kort. Elke 18 tot 20 dagen was het feest.

Mijn ME verergerde enorm tijdens de periode waarvan ik nu weet: toen zat ik net in de perimenopauze. Ik menstrueerde nog, had nog geen opvliegers of zweetaanvallen en herkende het niet als de overgang. Mijn toenmalige behandelaar ook niet trouwens.

In de perimenopauze ontwikkelde ik posturaal tachycardie syndroom (POTS). Veel meisjes ontwikkelen POTS in de puberteit. Niet vreemd dus dat vrouwen tijdens de overgang gevoeliger voor POTS worden. Want ook dan is er een hormonale disbalans en zijn er veranderingen in het vrouwenlichaam.

Of de POTS een gevolg is van mijn overgang of dat de overgang de weg vrij maakte voor de POTS? Werd mijn ME extra getriggerd door de overgang? Was dat de reden dat ik zo verslechterde? Ik weet het niet.

De overgang is nog steeds een ondergeschoven kindje. Het is geen ziekte maar een natuurlijk proces. Het hoort erbij. Maar dat betekent dat er vaak van de klachten ook wordt gezegd door artsen en vrouwen zelf: ‘het hoort erbij’.

Het zette me aan het denken. Is dat wel zo dat ‘het’ erbij hoort? Weten we überhaupt welke klachten allemaal bij de overgang horen? Is daar iets aan te doen? Zijn we allemaal overgeleverd aan Hormoontherapie (HRT)? Wat voor invloed heeft hormoontherapie op mijn ME? Is deze therapie veilig zolang we nog steeds niet dé oorzaak van ME kennen?

Maak je als vrouw met ME meer kans op hevige overgangsklachten? Kan de overgang een verslechtering van je ME veroorzaken? Ook als je weinig overgangsklachten hebt? Maak je meer kans om ME te ontwikkelen tijdens de overgang? Is er een relatie tussen reproductieve klachten en ME? Worden onderliggende gezondheidsproblemen versterkt door de overgang?

Ik ging op onderzoek uit en ontdekte dat er bar weinig bekend is over de relatie tussen ME en de overgang. Wat best bizar is gezien 75% van de ME-patiënten vrouw is en het dus niet ondenkbaar is dat er een hormonale relatie is.

Ook las ik dat bepaalde klachten die al aanwezig waren voor de overgang, kunnen versterken tijdens de overgang. Bijvoorbeeld vrouwen die in het verleden een depressie hebben gehad, hebben 2 tot 4 keer meer kans op terugkeer van deze klachten. Of ze hebben als ze nog depressief zijn, een kans op verergering van de depressie.

Zou dat ook gelden voor fysieke klachten die horen bij de ME? De cognitie verslechtert in de overgang maar is bij veel ME-patiënten al heel slecht. Worden zij dan nóg harder geraakt door de overgang?

Ik lees nu bijvoorbeeld veel over de overgang en luister podcasts. Wat is het, welke klachten horen erbij, wat is er tegen te doen? Ik heb ook die paar wetenschappelijke artikelen verzameld die er zijn over ME en de overgang. Daarnaast vroeg ik lotgenoten ook naar hun ervaringen. Ervaringen over de overgang worden eigenlijk zelden gedeeld onder lotgenoten merkte ik (die ervaringen zijn nog steeds welkom, dus ben je ME-patiënt en wil je daar anoniem over delen, mail me dan!)

Gaandeweg toen ik bezig was, ontdekte ik dat er niet alleen weinig over de overgang wordt gepraat, maar dat seks óók een taboe en stil verdriet is. Het seksleven van veel ME-patiënten is zo dood als een pier. Toen ik vrouwen daarnaar vroeg kreeg ik in korte tijd heel veel reacties. Het onderwerp leeft, ook al is de seks meestal dood.

Het resultaat wordt een nieuw site: Vrouw met ME. Een site over vrouw-zijn, seks, hormonen en de overgang.

Vrouw met ME is bedoeld voor vrouwen met ME die informatie en patiëntervaringen zoeken over hormonen, seks & de overgang en gaat over de verschillende fases van ons leven in relatie tot de ziekte ME.

Ik ben geen wetenschapper maar ME-patiënt en ervaringsdeskundige. Vrouw met ME is bedoeld om een discussie op gang te brengen, informatie die er is te delen, ervaringen uit te wisselen en vrouwen aan te sporen zich goed te informeren (geen advies).

Ik zoek jou!
Momenteel is de site in de maak. Dat is een langzaam proces. Hulp kan ik daarbij zeker gebruiken.
– Ben je ME-patiënt en weet jij veel van hormonen en de overgang?
– Heb jij een medische achtergrond of beschik jij over veel medische kennis?
– Denk je dat je ruimte hebt informatie te checken op evt. onjuistheden?
– Ben je in staat gestructureerd informatie over te brengen?
– Wil jij inhoudelijk bijdragen aan de site door bijvoorbeeld wetenschappelijke artikelen over hormonen en de overgang te vertalen?

Belangrijk om te weten: we doen niet aan tijdsdruk. Dus ik werk niet met planningen. Maar het moet ook niet zo zijn dat een vertaald artikel een half jaar op zich laat wachten.

Voel jij je aangesproken? Ik hoor heel graag van je! Mail naar vrouwmetme@gmail.com dan kijken we naar de mogelijkheden

Warme groet,
Martine

Waar kunnen we terecht?

Een vraag van een bloglezer:

“Mijn kind van 19 lijkt ME te hebben. We hebben een doorverwijzing gekregen om dit te laten onderzoeken

Waar vinden we een goede arts die kennis heeft van ME.
Is er een site waar je zulke info voor de eigen regio kan vinden?”

(Details iets aangepast ter bescherming van de privacy).

Dit doet me zoveel verdriet altijd. Mensen weten in dit stadium nog niet dat ze vrijwel nergens terecht kunnen. Ik probeer toch altijd maar zo eerlijk mogelijk te zijn.

Mijn antwoord:

Dat is verdrietig dat je kind ME lijkt te hebben.

Ik moet je iets naars vertellen: er zijn nauwelijks ME-specialisten . Laat staan dat er een site bestaat met informatie over behandelaars in je regio.

ME is jarenlang niet of nauwelijks onderzocht en als gevolg daarvan is de zorg niet goed geregeld.

Er zijn momenteel maar twee klinieken in Nederland waar je naar toe kunt en die ME daadwerkelijk beschouwen als een biomedische aandoening:

Een daarvan is mijn behandelaar, dat is Cardiozorg. Die ik van harte kan aanbevelen.

Wel heb je de juiste zorgverzekering nodig om daar behandeld te worden. Je kunt bij Cardiozorg informatie navragen

De andere kliniek wordt niet vergoed en is dus voor eigen kosten. Wel is daar ook veel kennis van ME aanwezig. De arts van wie deze kliniek is, dr Vermeulen is echter negatief in het nieuws geweest vanwege grensoverschrijdend gedrag en daar ook voor veroordeeld Informeer je dus goed voor je daarheen gaat.

Cardiozorg doet eerst een consult op locatie voor de onderzoeken & diagnose en daarna telefonische consulten. Zodat het voor de patiënt zo min mogelijk energie kost.

Bij CVS/ME Centrum kan alles telefonisch afgehandeld worden.

Andere behandelaars raad ik niet aan. Veel huisartsen sturen ook door naar de VermoeidheidKliniek Lelystad. Dat is een zeer commerciële kliniek die een veel te ruime benadering van ME heeft en zich ook richt op patiënten die chronisch moe zijn. Als gevolg daarvan claimen zij onrealistisch hoge succespercentages.

Maar chronisch moe zijn is niet hetzelfde als ME natuurlijk.

Ik ben zelf 15 jaar geleden onder behandeling in Lelystad geweest, was veel geld kwijt en ging alleen maar achteruit. Vervolgens werd het erop gegooid dat ik maar psychische hulp moest zoeken.

Weet ook dat de richtlijn behandeling ME/cvs verouderd is. Een nieuwe richtlijn is in de maak maar dat duurt nog even voor deze er is.

In de oude wordt nog aanbevolen dat er bij ME gedragstherapie en graduele beweegtherapie moet worden gegeven. Veel (huisartsen) baseren zich nog op deze verouderde richtlijn en dat heeft negatieve gevolgen voor patiënten.

Het grote probleem is de biopsychosociale benadering van ME. Waarbij de behandeling van ME dus met psychologische interventies is en er uitgegaan wordt van gedrag en gedachten dat het ziekzijn in stand houdt.

Dit is in een notendop het grote probleem voor ME-patiënten (naast het ziekzijn), dat psychiatrie en psychologen de ziekte hebben gekaapt.

Revalideren is echter zeer schadelijk. Als je mijn blog leest begrijp je waarom. Bewegen en revalidatie veroorzaken PEM. Ik ben hier zelf zo van achteruit gegaan.

Bij een juiste behandelaar terecht komen en dus niet een die gedragstherapie en beweegtherapie propageert is van levensbelang.

Mocht Cardiozorg niet bij jullie in de buurt zitten, ik weet natuurlijk niet waar jullie wonen, veel patiënten verblijven een of twee nachtjes in een bed en breakfast in de buurt van Cardiozorg als ze bij daar onderzocht worden. Zodat de belasting van de reis en het onderzoek wat gespreid wordt.

Mocht je nog vragen hebben, stel ze gerust,

Groet,
Min of Meer

PEM van leuke plannen

Voor me ligt een verloren dag vol levenslust die niet zijn weg kan vinden in acties.

Ik bruis, ik stroom letterlijk over van de plannen. Ik ben zó veel van plan. Er is zoveel creativiteit, nieuwsgierigheid naar alles, voornemens. Ik barst van de  schrijfplannen en heb zo ontzettend veel zin in wat ik heb bedacht.

Maar vandaag kan het niet. Ik kreeg een zware PEM van de plannen alleen al. Zoveel enthousiasme en opwinding zijn te veel voor mijn brein en lijf. Dat zorgt voor veel verdriet.

Mijn rusthartslag is gestegen tot een voor mij torenhoog niveau. Bij het naar het toilet gaan vanmorgen ging ik onderuit. Te duizelig. Ik heb pijn en ik voel me alsof ik een fles whisky heb leeg gezopen.

Stom.

Ook stom. Deze week kreeg ik weer een vooringenomen reactie van een “coach” die vertelde te zien dat er met ME-patiënten toch echt sprake is van “een jeugdsituatie” (trauma) en dat ze “dat lekker uitspint met haar cliënten”. Ook past ze reiki toe “met veel positief resultaat”.

“Donder op met je spinnerij, eng mens”, denk ik dan. Die mentaliteit blokkeert de weg naar het serieus benaderen van ME als biomedische aandoening. Beetje een verdienmodel creëren over de rug van kwetsbare zieke mensen die wanhopig op zoek zijn naar verbetering!

Dit soort mensen struint social media af op zoek naar slachtoffers. Zij reageerde onder een post op LinkedIn waarin ik ME-patiënten opriep om ervaringen over de overgang met mij te delen. Ik had het niet over ME an sich.

Zo’n vrouw leest dat en denkt “hé, laat ik even een totaal misplaatste en niet ter zake doende reactie plaatsen onder deze post. Want wie weet wordt dit gelezen door ME-patiënten  en levert dat klanten op”.

Dat zal vast veel te zuur gedacht zijn van mij. Maar dat komt dan door die nog niet onderzochte situatie uit mijn jeugd hè.

Ook dáár wil ik wat aan gaan doen, aan dit soort mensen. Aanpakken die zooi.

Maar vandaag niet, ik ben te ziek.

En hoe aanpakken? Ik weet het niet. Het zijn net kakkerlakken. Ruim je er een op, komen er vijf voor terug….

Het kwetst, agiteert, maakt boos. Ik voel me dan niet serieus  genomen, genegeerd, gestigmatiseerd, ik voel me een prooi, dat ook. En dat terwijl ik al zat aan mijn hoofd heb.

Afijn. We doen het er maar mee. Voor nu ga ik door deze dag heen proberen te rollen.

Herkenbaar?

Een goed gesprek

(uit de oude doos)

Toen ik ziek werd,
nu 4 jaar geleden,
vonden mensen dat vervelend
en soms zielig voor mij.

Toen ik maar niet beter werd,
kreeg ik steeds vaker de vraag:
“Maar wat heb je dan?”
Dat ik dat niet wist,
was geen goed antwoord,
merkte ik aan de reacties.

Toen ik maar niet beter werd,
en eindelijk wist wat ik had,
was ik al zo lang ziek,
dat mensen het zat waren.
“Heb je haar weer…”
zag ik ze denken.

Toen ik maar niet beter werd,
en eindelijk wist wat ik had,
wou bijna niemand dat nog horen
Sommige schoolpleinmoeders
liepen met een boog om mij heen,
lieten hun kinderen niet meer hier spelen.
Stel je voor dat je met mij moet praten.
Draaiden zich snel om op het schoolplein,
als ik S. eens kwam halen.
Gelukkig deed niet iedereen dat.

Nu ben ik al zó lang ziek,
dat mensen het minder eng vinden.
Ze raken er aan gewend.
Spreken mij nu af en toe aan,
“Hoe gaat het nu met jou?”
En zijn opgelucht als ik die vraag,
ook aan hen stel.

De doorbraak kwam laatst.
Bij een vrouw die mij al 4 jaar ontweek.
Bang is voor het leed van een ander.
En er niet naar durft te vragen.
Zij zag mij op het schoolplein.
De dag ervoor ging ik naar de kapper.
Flink de schaar erin.
Zij zag mij en even was er die aarzeling.
Zal ik wel zal ik niet…
Toen kwam ze toch naar mij toe.
“Hee, hallo, lang niet gesproken,
wat staat dit je goed!”
Ik zag ongemak bij haar,
en later opluchting.
Omdat ik gewoon antwoord gaf.
Praatte over alledaagse dingen.
Ik hoorde het ijs breken,
met een grote krak.

Had ik dit maar eerder geweten.
Ik ben niet ziek.
Ik had gewoon een bad hair day.
4 jaar lang.

Liefde en seks met ME

De liefde bloeit maar ons seksleven is zo dood als een pier.


Zo, ik heb het gezegd. ME en seks gaan niet goed samen, althans bij ons niet. Stel je voor dat je griep hebt, je hebt weken – soms maanden – niet kunnen douchen, je lijf voelt onaangenaam en pijnlijk én je bent extreem uitgeput. Heb jij dan zin in seks? Ik niet.

Er zijn heel veel redenen waarom die verbinding niet meer lukt en ze veroorzaken allemaal verdriet. Niet alleen bij mij maar ook bij mijn partner.

De aantrekkingskracht is er nog maar de lust, de kriebel in mij om erbovenop te springen, ontbreekt. Veerkracht om te herstellen van een vrijpartij is er ook niet. Fysiek bezig zijn lukt me al niet of nauwelijks, laat staan dat gymmen in bed met mijn liefste lukt.

Buiten het fysieke aspect, is er ook een emotioneel aspect waar het misgaat. Het vrouw-zijn, het me begeerlijk voelen, een seksueel wezen zijn, me diep verbinden met een ander lukt me niet met ernstige ME. Mijn zelfbeeld en zelfvertrouwen zijn zwaar aangetast na 17 jaar ziekzijn (ook al krijg ik regelmatig bevestiging dat ik nog aantrekkelijk ben voor Mischa).

Op de een of andere manier overleef ik dit vooral door me enigszins af te sluiten, me te richten op het overleven per dag. Lachen, huilen, zware intense gesprekken voeren, intensief verbindend contact vraagt teveel van mij. Dus knuffelen we hier voorzichtig, want ook dat gaat vaak moeizaam.

Dat afsluiten kan overigens ook een gevolg zijn van een verminderde hormoonproductie. ME-patiënten maken minder oxytocine aan:


“Ook oxytocine, het andere hormoon dat vrijgemaakt wordt door de hypothalamus, lijkt in verminderde hoeveelheid aanwezig te zijn en lijkt mede verantwoordelijk voor het gedrag dat bij sommige patiënten verandert. Zij zijn meer in zichzelf gekeerd, wat soms als autistisch wordt beschreven.” (bron: Wetenschap voor patiënten: Prof. Dr. K. Meirleir, ME en Hormonen/ https://encr.pw/Jp8cT)

Oxytocine wordt ook wel het knuffelhormoon genoemd. Het speelt een rol bij relaties, emoties, liefde en seks, de bevalling (het samentrekken van de baarmoeder) maar ook bij pijn. Mensen met hoge pijnklachten hebben vaak lage niveaus van oxytocine.

Het afsluiten voor contact en lichamelijke verbinding kan dus ook een gevolg zijn van een verstoorde oxytocine-aanmaak.

Ik kan me voorstellen dat meer ME-patiënten dit meemaken. Ik/wij ben/zijn daar vast niet alleen in. Misschien kunnen we er over praten en ervaringen delen over hoe we hiermee omgaan?

OPROEP
Is jouw seksleven op sterven na dood door de ME? Wat doet dat met je/jullie? Kun je hier over praten met je partner?

Lukt het jou als ME-patiënt nog wel om een seksleven te hebben? Heb jij tips?

En: als je single bent, hoe kijk jij tegen lichamelijke verbinding aan? Zou jij graag een partner willen, inclusief fysieke verbinding? Of ben je juist bang dat een toekomstige partner dat van jou verwacht?

Kan een relatie zonder seks als een van de twee fysiek te ziek is? Vraagt het om een andere invulling van trouw? Zouden we de grenzen moeten opengooien en de partner het “buiten spelen” moeten gunnen? En wat doet dat met ons en ons zelfbeeld en de relatie? Kunnen we dat aan?

Mail je gedachten hierover: aanminofmeer@gmail.com.

Ik gebruik reacties geanonimiseerd om er een stuk over te schrijven. Vanzelfsprekend ga ik vertrouwelijk met je gegevens om.

Een kort koppie

Sinds jaren heb ik ernstige ME. Ik ben al sinds 2008 ziek maar 5 jaar geleden ging ik heel snel achteruit en ineens lag ik in het donker, 24/7 plat. Als ik overeind kwam werd ik meteen duizelig. Alles moest liggend gebeuren, ook eten en drinken. We hebben ons razendsnel aan de nieuwe realiteit moeten aanpassen, om te voorkomen dat ik nog meer achteruit ging. 


Mezelf douchen of aan de wastafel wassen is me toen héél lang niet meer gelukt. Te zwaar, niet mogelijk. Ik onderhield mezelf met wisselend succes met vochtige doekjes.

Ik stak mijn lange ongewassen haren zoveel mogelijk op maar doordat ik er voortdurend op lag, raakte het toch los en werd het een grote klittenboel. Ik rook het ook continu en ik werd gek van de jeuk.

We hebben geprobeerd mijn haren te wassen met een opblaasbare wasbak die op het bed gezet kan worden maar het overprikkelde te erg. Ik verdroeg de aanraking niet goed, het deed pijn en het overprikkelde heel erg zodat ik draaierig en misselijk werd..

Ook heb ik droogshampoo gebruikte, dit was geen oplossing, het ging nóg meer jeuken en ik verdroeg de geur van de droogshampoo niet.

 
Mijn moeder heeft toen in 10 minuten tijd mijn  haar heel kort geknipt. Het luchtte op en het deed me tegelijkertijd verschrikkelijk veel verdriet. Het was wel praktisch. Ik kon met een vochtig doekje gewoon zacht over mijn hoofd wrijven om het schoon te houden. Omdat ik in het donker leefde, zag niemand het trouwens. Ik zag toen überhaupt geen mensen buiten mijn mantelzorgers.


Ondanks dat dus vrijwel niemand het zag, tastte het mijn zelfbeeld aan, mijn gevoel van vrouw-zijn. Ziekzijn en achteruit gaan is telkens een stap zetten richting hulpmiddelen accepteren en ‘praktisch’ voor ‘mooi’ laten gaan.


Inmiddels ben ik minder ziek dan toen. Nog steeds is persoonlijke hygiëne echter wel een uitdaging en ik lig nog regelmatig stinkend in bed.  Douchen heeft grote gevolgen en kan alleen als ik echt stabiel ben en mijn baseline op een bepaald niveau is.  Mijn haar is wel weer lang, ik was het gemiddeld eens in de twee weken aan de wastafel.

Ik vraag me wel eens af of de buitenwereld dit wel beseft. Dat zo ziek zijn ook betekent dat je regelmatig niet verzorgd kán worden, omdat je aanraking of het contact niet verdraagt. Het zijn de mensonterende gevolgen van leven met ME.

Martine

foto uit 2020

Genoten

Deze week ging ik maar liefst twee dagen achter elkaar naar beneden en lag ik even in de tuin!

Het deed me mentaal ontzettend goed. Ik zag dat er van alles begint te bloeien, de pruimenboom zit echt vol knoppen en aan de sloot kwam een zwaan scharrelen bij me. De katten vonden het ook uitermate gezellig en zaten naast, onder en achter mijn stoel.

Mijn lijf vond het allemaal iets minder fijn en ik moet de buren nog even africhten dat ze wat vaker hun mond houden en zachter praten want ik raakte er behoorlijk door overprikkeld. 🙈.

Inmiddels heb ik een veel te hoge hartslag in rust, een zwaar hoofd en kruipt de PEM omhoog. Ik kijk verlangend naar buiten maar ook al wil ik het, het kan niet. Dat blijft altijd zo moeilijk te verteren bij ME: wat de ene dag wel lukt, kan de andere dag absoluut niet. Eerst maar weer herstellen voor zover dat mogelijk is.

Hopelijk lukt het binnenkort weer wel!

Slecht of niet slapen

Een vraag van een lotgenoot. Of ik ’s nachts goed slaap. Nou, breek me de bek niet open. Nee, ik slaap niet goed, al 17 jaar niet.

Niet herstellende slaap en een verstoord slaappatroon is één van de kenmerken van de ziekte ME (zie hiervoor de Internationale Consensus Criteria bij ME). Concreet betekent dit dat slapen iets is waar velen tegenop gaan zien. Want het lukt bijvoorbeeld niet of niet goed, we worden meer uitgeput wakker na een nacht slecht of nauwelijks slapen, we worden ‘s nachts elk uur wakker, velen van ons hebben een omgekeerd slaapritme zodat we overdag slapen en ‘s nachts wakker zijn en we hebben, áls we dan eindelijk slapen, vaak nachtmerries en bizarre levendige dromen.

Ook zorgen bepaalde bij  ME horende symptomen ervoor dat de slaap verstoord wordt. Denk dan aan zenuwpijnen waardoor in slaap vallen niet lukt. Of heel veel moeten plassen of zweten. Spieren die aan blijven staan en in de kramp schieten, darmproblemen.

Tot slot is slechter slapen ook een bijwerking van een aantal medicijnen dat, al dan niet off-label, ingezet wordt bij ME. Denk bijvoorbeeld aan Low Dose Abilify wat de slaap bij veel gebruikers enorm negatief kan beïnvloeden. Of Low Dose Naltrexone, waar sommige gebruikers hele nare nachtmerries van krijgen. In dat geval is het afwegen wat zwaarder weegt, de voordelen van het medicijn of de nadelen van het nog slechter slapen.

Zelf ervaar ik dat het slechte slapen een vicieuze cirkel in standhoudt. Door ’s nachts slecht te slapen, ervaar ik overdag meer problemen en heb ik bijvoorbeeld meer pijn en stramheid, wat bijvoorbeeld weer leidt tot moeilijker in slaap vallen.

Ook heb ik het idee dat de slaap wordt verstoord door het altijd ‘aanstaan’. In mijn fitbit-app zie ik dat ik zelden in diepe slaap raak, 0 tot 5 minuten per nacht is heel normaal voor mij. Juist die diepe slaap zorgt voor herstel naar ik begrijp.

Ik stuitte op een onderzoek van Dr. Erin Cvejic waarbij hij stelt dat de nachtelijke parasympatische activiteit (weerspiegeld door hartslagvariabiliteit (HRV) verminderd is [bij ME/CVS], wat wijst op hyper waakzame slaap. (https://l1nq.com/f2hjA)


Het parasympatische zenuwstelsel is het deel dat zorgt voor rust en herstel. Als dat minder actief is, blijf je ‘aan’ staan. Dit is meetbaar met HRV (hartritmevariabliteit) apparatuur, je HRV is dan laag. Die HRV is vaak zichtbaar in apps van Fitbit of Garmin, Polar, etc.

Cvejic zegt hierover: “We veronderstelden dat mensen met ME/cvs mogelijk niet “uitschakelen” tijdens die diepere, herstellende slaapfasen, wat op zijn beurt kan bijdragen aan het gevoel onfris wakker te worden. In overeenstemming met eerdere studies hadden mensen met ME/cvs gemiddeld een lagere HRV gedurende de nacht.”

Wat is hier tegen te doen? Ikzelf heb ooit via een behandelaar medicatie geprobeerd en dat was geen succes. Sommige ME-specialisten schrijven bijvoorbeeld een combinatie van melatonine en amitriptyline voor. Dit leidde bij mij tot veel sufheid overdag, hoofdpijn en een katerig gevoel. Ik hoor dit van meer lotgenoten. Ook medicatie als Lorazepam, Diazepam en Oxazepam kennen veel nadelen natuurlijk niet in het minst door het verslavende effect.

Stimulatie van het parasympatische zenuwstelsel kan werken. Denk gadgets als de Somnox slaaprobot, de Beurer of nervus vagusstimulatie met een tens-apparaat. Maar je kunt ook ademhalingsoefeningen doen en mediteren om de boel wat tot rust te brengen.

Sowieso is een goede slaaphygiëne belangrijk: dus ruim op tijd afwinden, frisse lucht in de slaapkamer, geen moeilijke of geanimeerde gesprekken in de avond voeren, niet te lang online of op scherm bezig zijn

Maar heel eerlijk? Vaak doe ik alles ‘goed’ en lig ik tóch wakker. De ME is nu eenmaal grillig. Ik heb ook geleerd me er niet meer zo druk om te maken. Het is zoals het is. Ik kan wel op mijn kop gaan staan, daar ga ik niet beter van slapen.