Wanneer weerwoord als agressie wordt bestempeld – en wat dat doet met verbinding

De afgelopen week zag ik boude uitspraken over mensen met ME die me niet goed loslaten.

Uitspraken die niet nieuw zijn, maar die wel hardnekkig herhaald worden, vaak in telkens iets andere bewoordingen

– “Je moet wel beter willen worden.”
– “Er zijn ook mensen die niet wíllen genezen.”
– “In de ME-groep zit het merendeel in de slachtofferrol.”

En daar bovenop las ik ook de beschuldiging dat patiënten agressief reageren op een bepaalde post, terwijl ze in werkelijkheid alleen weerwoord gaven op flinke beweringen over herstel. Waarbij er naar mijn mening vooral op een toon werd gereageerd.

Niet alleen de inhoud van deze uitspraken, maar ook het patroon eronder valt op. Steeds opnieuw wordt weerwoord gelijkgesteld aan agressie, terwijl de oorspronkelijke opmerkingen waarop gereageerd wordt blijkbaar zelden als problematisch worden gezien door de boodschapper.

Kritiek op aannames, op onbewezen claims of op potentieel schadelijke adviezen wordt soms per definitie als agressief of vijandig opgevat.

Wanneer iemand zegt “je moet wel beter willen worden”, wordt de oorzaak van het uitblijven van herstel expliciet bij de patiënt gelegd. Niet bij de ziekte, niet bij het ontbreken van effectieve behandelingen, maar bij de motivatie, houding of intentie van de patiënt.

Wie dáár vraagtekens bij zet, krijgt vervolgens niet een inhoudelijk antwoord, maar een  moreel oordeel over zich uitgestort.

Twijfel aan onbewezen of risicovolle interventies wordt vaak geframed als onwil of agressie.

Grenzen stellen wordt opgevat als negativiteit.

Kritische vragen worden gepsychologiseerd: we zijn boos, worden blijkbaar getriggerd, zitten vast in een slachtofferrol.

Daarmee verdwijnt de inhoud van het gesprek volledig uit beeld.

Taal speelt hierbij een grote rol.
De ene partij mag generaliseren, aannames doen en stellige claims poneren onder het mom van “willen helpen” of “hoop bieden”. De andere partij die hierop reageert moet zich voortdurend verantwoorden voor zijn toon, houding en emoties.

Dat is meten met twee maten.

Wie grote uitspraken doet over herstel en genezing bij ME, een ziekte waarvan slechte weinigen herstellen, kan natuurlijk reacties verwachten. Waarom niet de taal zo aanpassen dat een eventuele boodschap wel overkomt? Want is dat niet wat de boodschapper wil bereiken: contact zonder ruis en een open dialoog over wat aangeboden wordt?

Het begrip agressie wordt steeds verder opgerekt en misbruikt. Het wordt geplakt op alles wat niet inschikkelijk, dankbaar of bevestigend is. Alsof patiënten alleen serieus genomen mogen worden zolang zij mild blijven, ja knikken en het aangeboden verhaal niet verstoren.

Dit gaat niet  alleen over toon, maar ook over zeggenschap.
Wie bepaalt wat hoopvol is, wat redelijk is en wat als niet oké wordt gezien, bepaalt blijkbaar ook wie er gehoord mag worden en welk verhaal de moeite waard is.

Zolang patiënten alleen als geloofwaardig worden gezien wanneer ze het ongemak van anderen vermijden, is er geen sprake van een gelijkwaardig gesprek.

Weerwoord staat niet gelijk aan agressie,  al lijkt dat voor sommigen moeilijk te verdragen. Waarbij het natuurlijk wel zo is dat de toon de muziek maakt.

Echte verbinding vraagt geen slaafse inschikkelijkheid, maar gelijkwaardigheid tussen gesprekspartners. Pas wanneer weerwoord niet langer als agressie wordt weggezet, ontstaat er ruimte voor een gesprek dat meer is dan beleefd zwijgen. Misschien dat er dan meer echte verbinding kan zijn.

Wat zijn jouw ideeën hierover?

Hoe kijk jij aan tegen het verschil tussen weerwoord en agressie?

Martine

Foto: IJsselmeer 21 december