Het staartje van de PEM

Sinds 11 dagen lig ik vrijwel weer continu plat. De signalen van mijn lijf zijn nog steeds zodanig dat ik gewoon niet meer moet willen dan dat. Zaterdag dacht ik dat het wel ging en vroeg ik M. of hij mij naar de bewegingsbanken wilde brengen. Hoewel ik de sessie zelf niet als zwaar ervoer zei mijn lijf daarna toch dat ’t niet slim was en viel ik toch weer wat terug de PEM in.

Hier was dus de wens duidelijk groter dan mijn realiteitszin. Ik ga om de week naar de bewegingsbanken en gebruik daar 5 banken. Per bank ben ik 5 minuten liggend bezig. Ik eindig met een 6e bank die het lijf op alle contactpunten masseert.

Dat het wat positiefs met mijn lijf doet merk ik wel. Je gebruikt en verstevigt toch alle spieren in het lijf terwijl je ligt. Heb ik als ik loop al snel een hartslag van 120, zo liggend op de banken is deze meestal tussen de 70 en 80. Ik heb daarna wel spierpijn maar geen extreme reactie. Ik denk echt dat dit komt omdat ik alles liggend doe en je wordt aangestuurd in plaats van zelf te doen.

Ik wil dit dus echt om de week blijven doen maar moet toch ook snel weer die innerlijke criticus de nek omdraaien. Zo tijdens het staartje van een PEM is het gewoon niet slim om de deur uit te gaan. Hoewel het zeker scheelde dat M. mij bracht, was daar zijn eigenlijk al te veel. Gewoon door de aanwezigheid van pratende mensen, fel zonlicht (en ik zette mijn zonnebril niet op want was bang om erg aanstellerig te worden gevonden), radio op de achtergrond.

Omdat ik ook om de week naar de fysio ga, betekent een keer de bewegingsbanken overslaan meteen dat er een gat van vier weken tussen zit, aangezien ik niet in een week en fysio en bewegingsbanken kan doen. En ik moet leren me daar niets van aan te trekken. Als het zo loopt, dan loopt het zo, klaar.

Nu rest mij het staartje van de PEM gedoseerd uitliggen. Niet meteen weer de deur uitgaan. Na tijden platliggen en minimale persoonlijke hygiëne snak ik wel naar wat lichamelijke verzorging dus vandaag komt de kapster aan huis. En zit ik nu terwijl ik dit schrijf met een kleimasker op mijn smoel. Misschien dat ik me vandaag zelfs ga aankleden!

Het zoet en het zuur

Het zoet
Wat heb ik vorige week geluk gehad met het weer! Ik was een midweek met moeder en zus naar Schoorl en het was heerlijk weer. Alle dagen deden we een klein uitstapje en we zagen bos, strand én duinen, snoven veel frisse lucht. We lunchten twee keer buiten de deur. Ik nam bij een strandtent warme chocolademelk met slagroom! (Een uitspatting die ik me heel af en toe veroorloof met behulp van een lactasepil.)

Dit schatje was ook mee en heeft me volledig ingepakt.

Het zuur
Kortom, het kón niet op, zo leek het. Nou ja, dat ’t op kon wist ik natuurlijk wel. Wat er nu met mij gebeurt is heel typerend voor ME. Ik kwam vrijdagochtend thuis, ging in bed liggen en tja, daar lig ik nog steeds. Ik kreeg een vette rekening gepresenteerd in de vorm van een verergering van alle ziektesymptomen: pijn, uitputting, hoofdpijn, overgevoelig voor licht, verhoogde hartslag, brain fog, darmklachten, misselijk. En dan vergeet ik vast nog iets. Hoe lang het gaat duren weet ik niet, zo te voelen nog wel een flinke tijd.


Spijt? Nee dat niet! Ik kijk terug op een week met hele fijne momenten. Maar teleurgesteld in mijn lijf ben ik zeker. Ik was de afgelopen twee maanden redelijk stabiel en zo’n felle terugslag had ik niet zien aankomen. Ik heb tijdens de midweek elke dag een klein uitje gehad en de rest van de tijd lag ik daar vooral in bed. Mijn lijf gedraagt zich nu alsof ik de Mount Everest heb beklommen, en in zekere zin is dat ook zo.

Dus nu lig ik deze PEM uit. Inmiddels heb ik natuurlijk veel tactieken ontwikkeld om er zo goed mogelijk doorheen te komen. Cruciaal is zoveel mogelijk plat liggen en pas mijn normale dagindeling hervatten als ik me al een paar dagen redelijk voel en mijn ochtendhartslag in rust weer op een voor mij normaal niveau is.

Makkelijk is dat niet. Er gebeuren natuurlijk altijd dingen waardoor ik geneigd ben mezelf te forceren. Zo heb ik vandaag eigenlijk een condoleance van iemand die erg belangrijk voor mij is geweest, de moeder van mijn middelbare schoolvriendin. Ik was een erg onrustige puber en kon bij haar altijd terecht. Het doet verdriet dat ik geen afscheid kan nemen maar mijn gezondheid gaat voor. En in gedachten kan ik ook afscheid nemen.

Gerrie houdt me elke dag gezelschap achter de daglichtlamp, hij denkt dat ik daar voor hem ga zitten 😍
Deze week gaf ik mezelf een infrarood deken cadeau, ik zal er binnenkort meer over schrijven.

Zo, dit was even een update. Ik kreeg diverse mails van lezers die zich wat ongerust maakten vanwege het uitblijven van stukjes. Komt goed hoor, ik ben gewoon even aan het pemmen…

Mitochondriën

afbeelding Pixabay

Jullie weten inmiddels dat ik graag de wereld wil vertellen wát ME is en vooral wat de impact is. De meeste ME-patiënten lopen tegen veel onbegrip aan en ik denk dat dit komt omdat er zo weinig over bekend is en de gevolgen zo worden onderschat. Dat de meest ernstige ME-patiënten jaar in jaar uit in het donker liggen omdat ze geen enkele prikkel verdragen, weten veel mensen niet.

Daarom is het zo belangrijk te schrijven over ME en hoe het ingrijpt in het dagelijks leven. Als patiënt met matige ME, waar ik toe behoor, moet je meestal kiezen tussen óf de telefoon opnemen óf douchen óf koken. Meer zit er gewoon niet in. Negeer je dat, dan betaal je daar een prijs voor. Voor een patiënt met ernstige ME valt er niets meer te kiezen.

Eén van de kenmerken van ME is PEM (Post Exertionele Malaise), het onvermogen om normaal te kunnen herstellen van inspanning. Waarbij een inspanning niet iets fysiek zwaars hoeft te zijn (daar herstel ik zeker niet normaal van), maar ook al iets simpels als de trap oplopen.

Een PEM kun je zien als een rekening die wordt gepresenteerd in de vorm van een verergering van de ziekteklachten, na het doen van een handeling die op dat moment eigenlijk te veel is. Omdat de grenzen vaak verschuiven is het vaak moeilijk inschatten of iets wel of niet kan. Dat heeft ook te maken met de beperktheid van de mogelijkheden. Of ik in staat ben naar een ouderavond te gaan of bezoek kan ontvangen kan ik vaak uitstekend inschatten, dat is bijna nooit mogelijk namelijk. Een grote handeling is voor mij beter te overzien. Maar of ik gedurende de dag twee of drie keer de trap kan op- en aflopen of me meteen kan afdrogen na het nemen van een douche, is vaak veel moeilijker in te schatten voor mij.

Nadat ik eind maart (bewust) erg over mijn grenzen ging door in Den Haag naar het Ronde Tafelgesprek te gaan, ben ik tot half juli van PEM naar PEM gegaan. De eerste PEM zorgde voor een achteruitgang (terugval in mogelijkheden) en het kostte me maanden te achterhalen waar de grenzen momenteel liggen. Pas nu ben ik weer stabiel. Dat merk ik aan hoe ik mij voel, de klachten, hoe ik slaap en mijn hartslag. Om stabiel te worden heb ik mijn activiteiten opnieuw (voor de 1000ste keer) onder de loep genomen, mijn dagindeling weer aangepast, nog meer rustpauzes aan de dag toegevoegd, bepaalde handelingen vrijwel helemaal geschrapt (koken) en zo vergeet ik vast nog wel iets.

Maar hoe komt dat eigenlijk? Waarom zo vaak een PEM? Waarom reageert het lijf zo vreemd als het iets doet? Het is inmiddels vast wel duidelijk dat je bij ME niet voldoende middelen hebt om in beweging te komen. Net als dat een auto met een bijna lege brandstoftank niet ver komt.

ME wordt ook wel beschouwd als een mitochondriale aandoening.  Elke cel in ons lichaam (dat zijn er vast biljoenen) bevat kleine energiecentrales, die we ook wel mitochondriën noemen. Hun taak is onder meer om voeding en zuurstof om te zetten in ATP (energie). Door deze ‘celademhaling’ worden je spieren van voldoende zuurstof voorzien om in beweging te komen.

Verzuring en spierpijn zijn tekenen dat de mitochondriën op dat moment niet voldoende ATP energie kunnen produceren. Het verzuren van de spieren na een flinke inspanning kent elke sporter natuurlijk.

Een continu gebrek aan energie (uitputting, vermoeidheid) en een onvermogen om überhaupt in beweging te komen of vaak last hebben van verzuring, kan echter een belangrijk signaal zijn dat er op mitochondriaal niveau iets niet goed gaat. Als de aanmaak van energie op celniveau hapert dan kan dit leiden tot problemen met de gezondheid.

Een verstoorde functie van de mitochondriën wordt in verband gebracht met tal van aandoeningen, zoals ME (CVS), fibromyalgie, hartfalen, hartritmestoornissen, kanker, diabetes, autisme, neurologische pijn, Alzheimer en auto-immuunaandoeningen, zoals Parkinson en MS. (bron: natuurdiëtisten)

Helaas was dit toentertijd niet bekend bij bijvoorbeeld mijn huisarts toen ik tegenover hem klaagde niet in beweging te kunnen komen. En daarmee bedoelde ik niet zoals hij in eerste instantie dacht, dat ik het had over  sporten. Ik had het over de gewone dagelijkse bewegingen zoals heen en weer lopen in huis en de trap oplopen. ‘Als ik de trap op loop dan zijn mijn benen verzuurd als ik bovenkom’ vertelde ik. Hij verzekerde mij dat dit gelukkig helemaal niet kan.

Toch kan dit wel. Ken je het gevoel dat je hebt als je een kwartier heel hard hebt gefietst of met veel weerstand hebt bewogen? Je voelt dan de verzuring toeschieten in je bovenbenen. Dat heb ik meerdere malen per dag bij hele gewone dagelijkse handelingen. Ik loop als het ware op melkzuur en omdat dit continu doorgaat krijgt mijn lichaam geen kans te herstellen.

Waarom die mitochondriën minder gaan functioneren, is weer een ander verhaal. Dat kan heel veel oorzaken hebben zoals laaggradige ontstekingen in het lichaam, een verstoorde insulinehuishouding, chronische ontstekingen (denk aan reuma), onderliggende infecties (zoals bij mij het Epstein-Barrvirus), bestraling, gifstoffen, bepaalde medicijnen zoals cholesterolverlagers en ontstekingsremmers, verdovingsmiddelen, chemokuren, antibiotica.

Een verstoorde mitochondriale functie betekent dus dat de celademhaling hapert. Dat kan op verschillende onderdelen. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van fissie, dan zijn er onderdelen beschadigd waardoor ze kleiner worden en minder goed hun werk kunnen doen. Ook kan het biogenese zijn: een op zich natuurlijk slijtageproces. Oude mitochondriën verslijten en worden vervangen door nieuwe.

Oké, dan werkt het niet goed en dan? Kun je de boel wel weer aan de praat krijgen? De werking van mitochondriën kan positief worden beïnvloed door caloriebeperking, lichaamsbeweging (voor mij niet mogelijk natuurlijk), veel buiten zijn, een ketogeen dieet (extreem koolhydraatarm eten) en nog wat zaken.

Ik probeer mijn problemen te veranderen binnen de mogelijkheden die ik heb en daarom richt ik me vooral op voeding. Voeding kan de werking van de mitchondriën zowel positief als negatief bëinvloeden. Veel gebakken, gefrituurd voedsel, alcohol, suiker, geraffineerde producten tasten de werking van de mitochondriën aan. Maar je kunt met de juiste voeding of met een andere bereidingswijze de mitochondriën juist ook stimuleren. Zo halen de mitochondriën makkelijker energie uit vetten dan uit koolhydraten. Dat kan dus een reden zijn waarom sommige mensen zich energieker gaan voelen als ze paleo of koolhydraatarm gaan eten.

Al geruime tijd ben ik onder behandeling bij een natuurdiëtist. Eerst pakte ik met haar met succes mijn darmproblemen aan en nu sinds ca. een jaar proberen we wat aan mijn andere klachten te doen. Dat doen we onder meer door mijn immuunsysteem te versterken en onderliggende infecties aan te pakken (Epstein-Barr), ik eet veel antivirale voedingsmiddelen en slik supplementen. Ook proberen we de werking van de mitochondriën te verbeteren. Dat plan is gericht op:
– het beperken van mitochondriale schade
– stimulatie van de aanmaak van nieuwe gezonde mitochondriën
– stimulatie van de afbraak van slecht functionerende mitochondriën
-het bevorderen van de recycling van goed bruikbare onderdelen van oude, versleten mitochondriën

Ik heb lijsten van voedingsmiddelen die ik bij voorkeur dagelijks moet eten, voorschriften waaraan elke maaltijd zou moeten voldoen. Als ik bijvoorbeeld een ontbijt maak, dan kan ik snel even checken of dat ontbijt aan alle voorwaarden voldoet (licht verteerbaar, immuunversterkend, niet te veel koolhydraten en deze altijd combineren met vet en ondersteunend voor de mitochondriën).

Is dat gedoe? Ja, best wel. Heb ik een alternatief? Nee, dat denk ik niet. Alles zomaar eten waar ik trek in heb, heeft een enorme toename van klachten tot gevolg, zeker ook gezien de voedselintoleranties die ik heb. Denk ik nu te genezen? Nee, absoluut niet. Deze aanpak is puur symptoombestrijding. Zolang de echte oorzaak van ME niet ontdekt is, is alles wat ik doe een poging om klachten niet te veel te laten escaleren. De oorzaak van het probleem met de mitochondriën hoeft bovendien helemaal niet aan de mitochondriën zelf te liggen. Misschien zijn niet de mitochondriën zelf maar de systemen die ze aansturen wel aangetast.

Heeft het effect? Zeker iets. Ik merk dat vooral het aanpakken van de infecties in mijn lichaam (met voeding en supplementen), nu effect heeft. Mijn ochtendhartslag in rust is veel lager en gedurende de dag loopt mijn hartslag minder snel op als ik in actie kom. Een lagere hartslag zorgt er ook voor dat ik minder snel verzuur. Ik heb de laatste twee maanden iets vaker bij vlagen momenten dat ik me best oké voel (in de zin van afwezigheid van pijn en al te veel klachten). Waarbij ik ook moet zeggen dat ik momenteel ook heel braaf aan het pacen ben, een soort zelfhulpstrategie waarbij je zorgt dat je functioneert binnen de grenzen die er zijn. Door geen grenzen te overschrijden val je minder terug in mogelijkheden.

Natuurlijk valt er nog veel meer te zeggen over mitochondriën. Zo weet ik dat koud douchen ook gezien wordt als methode om het energiesysteem op te peppen. Zonlicht doet ook veel. Maar voor nu wilde ik vooral schrijven over wat wél binnen mijn bereik ligt, aangezien dagelijks douchen of dagelijks buiten zijn niet lukt.

Ga ik nu even een mitochondriën versterkend hapje naar binnen werken: chocolademousse van kokosmelk, cacao, avocado en blauwe bessen.

ps: ik ben geen wetenschapper of arts en heb dit stuk geschreven vanuit mijn eigen ervaring en wat ik met mijn regelmatig terugkerende brain fog heb begrepen over dit onderwerp. Een belangrijke informatiebron voor mij is mijn behandelaar Tanja Visser, Natuurdiëtist. Op de site Energieke vrouwenacademie, vind je ook diverse makkelijk leesbare artikelen over mitochondriën.

ME in woord en beeld

Op 12 mei was er een bijzondere expositie in Gent, ME in woord en beeld. Ik schreef er al eerder over. Meer dan 30 kunstenaars lieten daar zien welke impact ME op hun leven en dat van hun omgeving heeft. Ik nam ook deel aan deze tentoonstelling en heb hem zelfs bezocht! (een erg enerverende toestand voor mij die wel weer enkele weken hersteltijd heeft gekost, maar het was het meer dan waard).

Inmiddels is er een digitale catalogus verschenen waarin een selectie van de tentoongestelde werken te zien is. Misschien vinden jullie het leuk deze te bekijken?

Catalogus ME in woord en beeld

in verband met copyright laat ik alleen hier even een voorbeeld van mijn eigen werk zien

De dag erna

Na mijn jubelpost van gisteren, vandaag even het vervolg. De realiteit zoals die voor een ME patiënt is.

Het was heerlijk zoals ik zei. Alleen ik was verkleumd. Snel in bed liggen dan maar. Het opwarmen lukte niet dus deed ik een trui aan. En toen een vest. Nóg warmere sokken. Ik greep een kat die de opdracht kreeg tegen me aan te liggen en me warm te maken. En toen nog een kat. Waar normaal het zweet me uitbreekt als ik bedolven word onder vier knorrende katten, nu gebeurde er niets. Ik ging met mijn hoofd onder de dekens liggen en blies op mijn vingers. Overwoog of ik handschoenen in bed zou aandoen. En of dat het de trap op- en aflopen waard zou zijn.

Na twee uur drong het tot mij door, ik word niet meer warm tenzij ik een hele warme douche neem. Mijn lichaam heeft soms wat problemen om de thermostaat te regelen. Als ik moe ben (en dat was ik toch wel na die rit), dan doet de thermostaat het niet meer goed.

Dus moest ik kiezen, de rest van de dag blijven rillen en koud blijven (en niet goed kunnen rusten) of even douchen en accepteren dat ik daarna zou instorten. Want én een rit én douchen gaat gewoon niet momenteel.

Het werd douchen. Later moest ik opendoen voor de postbode en de AH-bezorger. En toen de man thuis kwam leek ik in niets meer op die jubelende troel die zo genoten had van haar ritje over de dijk.

Maar ze is er nog wel hoor. En één voordeel, vandaag hoeft ze niet te douchen 🤪. Vandaag blijf ik in bed en ga ik bedenken welke kleding geschikt is voor zwaar winterweer, zodat ik dat aandoe tijdens een volgende rit en niet weer in een rilaanval van uren terecht kom.

Ik kan niet wachten….

Uitgewaaid

Vanmorgen bij het wakker worden voelde ik me voor mijn doen heel aardig! Ook al was het veel te vroeg om op te staan, kat Smoes dacht daar héél anders over. Dus uiteindelijk ben ik maar om half 7 uit bed gekropen om de kattenmeute te voeren. Daarna kroop ik weliswaar weer in bed maar slapen lukte niet meer.

Dan maar even achter de daglichtlamp. Om een te erge winterdepressie te vermijden, moet ik daar op tijd mee beginnen. De ervaring heeft geleerd dat als ik pas begin wanneer de blues zich aandient, ik te laat ben. Voor het beste resultaat moet ik eigenlijk eind augustus al beginnen met de lichttherapie, maar dát was ik even vergeten.

Soms weet je alles wat je moet weten en tóch vergeet je het weer.

Afijn, uiteindelijk drong het tot mij door dat het echte daglicht vandaag ook zeer aantrekkelijk was en dat mijn lijf zeer acceptabel aanvoelde. Tijd voor een rit met de scootmobiel over de dijk!

De bibliotheek in Schellinkhout 😍

Het was heerlijk! Ik heb schapenstront, koeienstront en pas gemaaid gras geroken. Zag mooie vergezichten en kwam volledig doorwaaid en verkleumd maar intens tevreden thuis. Ik moet alleen nog leren inschatten hoe warm ik mij moet aankleden op de scootmobiel.

Dat dit lukte, is duidelijk een teken van vooruitgang. Daar merkte ik voor de vakantie al wel iets van. Na de grote terugslag sinds maart (na het ronde tafelgesprek in Den Haag) ging ik van PEM naar PEM. Sinds juli is dat minder en als ik een PEM heb, is het minder fel en kortdurender. Ik ben meer stabiel nu. Weliswaar stabiel slecht, maar toch stabiel. En dat biedt mogelijkheden.

Hoewel de vakantie zelf er wel inhakte (dat is toch een grote prikkel voor mij) ben ik ook daar weer relatief snel van hersteld.

Vorig jaar kwam ik heel goed terug van vakantie en ging de dag erna al weer zo gigantisch over mijn grenzen door puber te helpen met het opruimen van zijn kamer, dat ik meteen weer terugviel. Ik wist natuurlijk wel dat op mijn buik liggen om met een stoffer de inhoud van zijn kledingkast onder het bed vandaan te halen, niet het slimste was om te doen. Maar dat ik daar een PEM van weken aan zou overhouden, kwam toch als een verrassing.

Daar heb ik wel van geleerd. Ik verwacht zeker na het afgelopen zware jaar niet meer dat een kleine vooruitgang meteen een teken van definitief herstel is en dat ik het me kan veroorloven de ramen te gaan lappen. Het is gewoon een kleine vooruitgang. De beste manier om die om zeep te helpen, is grenzen te negeren en activiteiten te doen die helemaal niet meer op mijn bord liggen omdat het bovendien inmiddels allemaal heel vloeiend loopt zonder mijn bemoeienis en spierkracht.

Dit keer houd ik daarom heel goed de grenzen in de gaten en àls ik mijn activiteiten uitbreid, dan is het vooral door buiten te zijn, iets leuks te doen en na elke activiteit extra rust te houden. Dat is wat ik mijzelf heb beloofd. De laatste tijd ben ik mij erg bewust geworden van het feit dat het beter is om de extra energie die er is te gebruiken om mentaal op te laden. Dat doe ik onder meer door buiten te zijn, daglicht te vangen, mijn zintuigen te prikkelen.

Ik heb de hele dag continu ideeën over wat ik wil doen. Ik barst namelijk van de levenslust en mijn brein is permanent overprikkeld en die combinatie maakt dat de ideeenbox 24/7 geopend is. Wat me helpt om te bepalen of een idee echt een goed idee is of een potentiële PEM opwekker, is mezelf afvragen of ik echt de aangewezen persoon ben om een activiteit te doen. Eigenlijk maak ik zo makkelijker onderscheid tussen ‘slim’, ‘niet slim’ of ‘kost helaas veel maar niet te vermijden’. Ik ben natuurlijk geen Boeddha en schat ook vaak nog iets verkeerd in maar ik ben toch op de goede weg.

Hoelang een opleving duurt weet ik nooit. Maar ik denk wel dat ik straks tijdens een volgende PEM met een prettiger gevoel terugkijk op een rit met de scootmobiel over de dijk dan op een herinnering aan schone was.

Belofte

Kijk nou. Gaaf hè? En best stoer vind ik! Sinds deze week staat deze rolstoel met mountainbikebanden in ons huis. Omdat ik mezelf heb beloofd met de energie die er is, activiteiten te doen waar ik héél blij van word. Nou ja, energie die overblijft na het doen van de dagelijkse handelingen.

Eén van de moeilijke aspecten van chronisch ziekzijn vind ik dat bijna elke handeling gebeurt omdat het moet. Je moet nu eenmaal eten, af en toe douchen. Als ik de deur uitga is het meestal naar een behandelaar. Deze week ging ik maar liefst drie keer de deur uit: naar het ziekenhuis, naar de fysio en naar de orthomoleculair therapeut. Daar lig ik nu weer van bij te komen.

Zomaar eens op stap gaan komt bijna nooit voor. Maar dat betekent niet dat die behoefte verdwijnt. Ik wil bos, strand, duinen, modder aan mijn voeten! Natregenen in een herfststorm! En heb met mezelf afgesproken dat de komende tijd dat voorrang krijgt op andere zaken.

Tegen de orthomoleculair therapeut heb ik gezegd voorlopig geen nieuwe onderzoeken te willen aangaan. Want het brengt telkens veel onrust met zich mee (ook omdat er telkens wat wordt ontdekt). Voor nu blijven we het komende half jaar doorgaan met het behandelplan zoals het is. Ik boek heel langzaam vooruitgang. Ik houd me daarnaast strak bezig met pacing en monitor mijn hartslag. Bij vlagen voel ik me iets beter. Ik kruip heel langzaam vooruit.

En zodra het kan kruip ik in die rolstoel en ga ik genieten en geur opsnuiven. Was mijn eerste rolstoel een best pijnlijk proces van afscheid, rouw en verwachtingen loslaten, deze nieuwe rolstoel is een belofte. Waar ik nu al voorpret van heb.

Dat gezegd hebbende, ga ik nu weer even liggen 😚.

Keuzes maken

Voor mijn doen was het druk deze week. Druk met bijkomen van de reis. De kattenoppas kwam dinsdag even langs om bij te praten en een cadeautje in ontvangst te nemen. Woensdag bracht vriendin M. een heleboel soep en leverde mij meteen even bij mijn moeder af. Ik had mijn scootmobiel daar in de schuur geparkeerd. Dus daar even kletsen in de hal van het appartementencomplex, moeders op een bankje en ik op de scoot. Daarna naar huis gereden. Gisteren kwam de werkster. En erna was ik zo op van alle interactie met mensen deze week dat ik een groot deel van de middag heb liggen slapen.

Vandaag zou er van alles moeten. Ik moet bloed prikken want volgende week heb ik weer een afspraak met mijn behandelaar en dan is het wel handig als de uitslag binnen is. Ik zou ook graag willen douchen aangezien dat maandag voor het laatst lukte. En mijn glutenvrije brood is op, dus dat moet ik bakken.

Nou, iene miene mutte dan maar en schrappen. Elke keus heeft voor- en nadelen. Douchen zou heel fijn zijn want morgen ga ik naar een rolstoelhandel omdat ik op zoek ben naar een andere rolstoel. Dus dan lukt douchen ook niet. Het zou zondag op zijn vroegst kunnen.

Brood eten is natuurlijk gewoon nodig. Ik kan puber vragen glutenvrij brood te kopen maar die optie heeft drie nadelen: het is vies, bevat niets gezonds én het is belachelijk duur. Mijn eigen gebakken brood daarentegen is heerlijk, gezond en voedzaam en ik doe er twee weken mee. Ik heb ook niet veel ander eten meer op voorraad, behalve de soep, dus er zal wel iets moeten komen om mijn maag mee te vullen. Bak ik geen brood, dan zal ik iets anders moeten maken om naar binnen te werken.

Voor wat betreft het bloed prikken, tja, hoe erg is het als de uitslag niet op tijd is? Ik geloof niet dat er dooien vallen als ik die uitslag iets later doorgeef. Ik ben ook wat optimistisch geweest want normaal komt de prikdienst aan huis maar nu riep ik in een soort roes dat ik met scootmobiel en wandelstok nét zo makkelijk zelf even naar het ziekenhuis ga. Ja, dat is dat hoog vliegen hè.

Dus is het iene miene mutte tussen douchen en brood. En de winnaar is……. BROOD. Mensen die mij een beetje kennen weten dat eten hier altijd voorgaat.

Wat een geneuzel hè, zo leven op de vierkante centimeter. Kiezen tussen activiteiten die voor de meeste mensen niet eens als een activiteit worden gezien, omdat het dingen zijn die je tussendoor doet, waar je niet echt bij nadenkt. Welkom in mijn wereld! Maar weet dat het me meer oplevert binnen mijn grenzen te leven dan erover heen te gaan. Dit geneuzel is het resultaat van ervaring en van vooral veel vallen en opstaan. Helaas biedt het maken van de juiste keuze geen garantie. Want ME is gewoon heel grillig. Voor het zelfde geld lig ik morgen voor pampus omdat brood bakken tóch een brug te ver was. Maar ach, dan lig ik wel met een volle maag voor pampus 😉.

Dubbel

Momenteel ben ik op vakantie. Dat is fijn en niet fijn. Ik kan veel minder dan vorig jaar en de voor ons normale vakantieroutine lukt niet meer. Ik moet verwachtingen loslaten en vooral die stem in mijn hoofd (Nieuwe omgeving! Doen! Zien!) de mond snoeren. Ik merk dat mijn lijf en brein erg van slag zijn door het niet in eigen omgeving zijn.

Maar het is fijn om met het gezin eruit te zijn. Gewoon wat meer tijd om bij elkaar te zijn.

Ook is het heerlijk om in zo’n groene rustige omgeving te zijn. We deden twee wandelingen die geschikt zijn met rolstoel en ik besefte hoezeer ik dat heb gemist de afgelopen jaren. Om bosgeuren op te snuiven, in de natuur te zijn.

Ik zoek mijn middenweg. Man en puber zijn regelmatig even op stap zonder mij en ik laad als zij weg zijn zoveel mogelijk op. We verblijven in een gite midden in de natuur, met privezwembad. Helaas is het pad naar het zwembad niet geschikt voor de rolstoel omdat het deels kiezelpad is en met wat op- en afstapjes. Ik wist dat vooraf, maar toen ik boekte was dat geen probleem voor mij, nu wel.

Ik kreeg van de eigenaresse van de gite Nordic wandelstokken te leen en merkte hoeveel steun dat geeft. Alleen een normale wandelstok leek mij prettiger want minder belastend voor de armen. Dus kocht ik mijn eerste kekke wandelstok, mét bloemetjes en in hoogte verstelbaar. Helemaal blij mee. Toch weer wat meer zelfstandigheid zo, want ik kom nu makkelijker zelf uit de auto of uit een lage stoel. En loop die paar meter met stok makkelijker naar het zwembad.

En zo ga ik ook maar eens op zoek naar een inklapbare rolstoel met goede luchtbanden, geschikt voor het bos of de duinen. Zodat ik straks in Nederland hopelijk ook af en toe het groen in kan duiken.

Zeer ernstige ME, wat moet ik me daarbij voorstellen?

Vandaag is het ‘severe ME-dag’, een dag om stil te staan bij ME-patiënten die de meest ernstige vorm van ME hebben. Deze dag is ook de geboortedag van Sophia Mirza, een patiënte die in 2005 overleed aan de gevolgen van ME.

Sinds 2008 heb ik ME, de aandoening verloopt bij mij nogal wisselvallig. De klachten vielen in eerste instantie nog mee (al kon ik niet meer werken of veel ondernemen), maar na een gedwongen reïntegratie op het werk ben ik enorm in mogelijkheden terug gevallen. Tegenwoordig val ik afwisselend in de categorie matig en ernstig. Ik leef huisgebonden, kan af en toe naar buiten met hulpmiddelen maar lig ook regelmatig dagen plat, niet in staat iets te doen. Ik kan gelukkig meestal wel nog lezen of schrijven al lukt dat ook niet altijd even goed. Sociale interactie anders dan mijn gezin verdraag ik niet goed en om die reden heb ik dan ook niet echt een sociaal leven (buiten mijn digitale vriendenkring). Ik vind dat mijn leven enorm aangetast is door het hebben van ME. Ik leef altijd met pijn, uitputting, cognitieve klachten, voedelsintoleranties en ontstekingsverschijnselen. Maar ik kan wel wat in en om huis scharrelen en ben daar zeer dankbaar voor. Want het kan zoveel erger.

Het is moeilijk om je voor te stellen hoe het is om zeer ernstige ME te hebben. Deze patiënten zijn veel minder zichtbaar natuurlijk. Daarom vind ik het ook zo belangrijk actie te voeren voor betere zorg. Niet alleen voor mezelf maar ook zeer zeker allereerst voor deze groep patiënten die in het donker ligt, alleen, zonder passende zorg en zonder hoop op een gezonde toekomst

Hieronder lezen jullie een verhaal hoe het is om zeer ernstige ME te hebben, met toestemming van de ME-CVS vereniging geplaatst. Lees en huiver.

Vandaag is het Severe ME dag

Myalgische Encefalomyelitis is een ernstige chronische multisysteem ziekte, die je niet moet verwarren met chronische moeheid. Wist je dat naar schatting 25% van de mensen met ME zo ernstig getroffen is dat ze huis- of zelfs bedgebonden zijn?

Severe ME Day is een internationale herkenningscampagne die elk jaar op 8 augustus plaatsvindt. De campagne begon in 2013 bij de 25% ME-groep in het Verenigd Koninkrijk en eert daarmee ook de verjaardag van Sophie Mirza, die in 2005 op 32-jarige leeftijd aan ernstige ME stierf.
Het doel van de campagne is mensen te herkennen die leven met ernstige ME / CVS en erkennen hun bepalende impact op de ME / CVS-gemeenschap.

In 2011 werden in het ‘journal of internal medicine’ nieuwe internationale consensus criteria gepubliceerd waarbij voor het begrip invaliderend 4 gradaties worden gehanteerd:
✅ Mild: energieniveau tenminste 50 % lager dan tevoren in gezonde toestand
✅ Matig: grotendeels aan huis gebonden
✅ Ernstig: grotendeels bedlegerig
✅ Zeer ernstig: volledig bedlegerig en hulpbehoevend mbt basisfuncties.
✅ Daarnaast dienen er tenminste 7 aanvullende symptomen te zijn uit diverse lichamelijke functiegebieden: neurologisch, immunologisch, cardiovasculair

De Gezondheidsraad stelde vast dat 10% of minder van de volwassen patiënten met ME/CVS spontaan zodanig herstelt dat zij weer kunnen functioneren als voorheen.

Onze oudste zoon hoort bij de groep ME in de zeer ernstige vorm.
Dit betekent dat hij totaal aan het bed gebonden is. Dus niet een beetje huis en tuin gebonden, het is echt bedgebonden. Zijn leven speelt zich af op zijn slaapkamer en voor 99% volledig in zijn bed.

Hoe ziet dit er nou uit en wat heb je dan?

✅ Hij kan hij niet anders dan 24/7 horizontaal liggen, door de ernstige problemen met de cerebrale doorbloedingsproblemen.

✅ Er zijn grote problemen met de prikkelverwerking. Lezen, informatie verwerken, leren, tv kijken, luisterboek luisteren, gamen, appen, bellen en sociaal contact onderhouden lukt niet meer. Praten en denken gaat soms moeilijk en er spelen cognitieve problemen.

✅ Hij is griepachtig en uitgeput ziek, en er is een continue duizeligheid. Soms is er gevoelloosheid in zijn lichaam, pijn, huidproblemen, afwisselend zweten met klamme koude ledematen, een koude of juist weer brandende huid, slaapproblemen, een altijd aanwezige misselijkheid, en zijn hele wereld draait continu door de ernstige duizeligheid.

✅ Verder speelt er een alles overheersende sensorische overprikkeling. Hij is overgevoeligheid voor licht (dat doet pijn), geluid (de filtering is ‘kapot’), aanwezigheid de directe omgeving, geuren en smaak, voor aanraken en zo zit bv kleding niet meer prettig op de huid. Na de minste inspanning is er post-exertionele malaise (PEM) (dit is een inspanningsintolerantie = achteruitgang door inspanning).�
Gelukkig lukt het om een paar keer per dag, met steun aan de muren, want anders valt hij, naar het toilet te lopen. Er zijn ook momenten dat dit niet meer lukt. Het toilet is niet meer dan 5 meter bij zijn bed vandaan.
Zijn belastbaarheid is gemeten op 3 à 4 minuten per 2 uur en na die paar minuten is alle energie is dan volledig op en lukt het niet meer om prikkels te verwerken.

Alle dagelijkse dingen, zoals wassen of douchen zijn eigenlijk onmogelijk, daar is hij te ziek voor. Elke kleine inspanning is gelijk als meedoen aan een marathon waar hij niet meer van hersteld.

De zorg voor mensen met ME is absoluut niet goed geregeld.

Door kennisgebrek hebben we te maken met een enorm stigma. Ik zal hieronder kort er iets over vertellen:

Een vriendin haar zoon had een andere ernstige ziekte. Voor hen stond een heel begeleidingstraject klaar. Het enige wat wij kregen (en zoveel andere mensen die deze ziekte hebben) was tegenwerking, dreiging, voordelen en ongeloof en het was ook nog eens de eigen schuld. In plaats van bezig te kunnen zijn met het omgaan en verwerken dat je kind heel ziek is, hadden wij een continue dreiging van jaren en het was erg denigrerend (en onmenselijk). Voor de helderheid, onze zoon is niet depressief, heeft geen angststoornis, hyperventilatie of wat voor psychisch ziektebeeld dan ook, hij heeft ME.

Zoals wij zijn behandeld, dat verwacht je niet in de Nederlandse samenleving en helemaal niet in de ‘goede’ Nederlandse Zorg. Helaas is dit in de Wereld Met ME, een ‘normale’ zaak. Wijzelf worden dagelijks geconfronteerd met vooroordelen door kennisgebrek. Als je niet hersteld (omdat je deze multisysteem ziekte hebt), dan heb je dit zelf veroorzaakt, of anders hebben je naasten dit veroorzaakt.
Door het enorme kennisgebrek bij huisartsen, GGD, psychiatrie, leerplicht en jeugdzorg of Veilig thuis zijn er veel nare onnodige traumatische ervaringen opgedaan.

Weet je wat het met je doet als je kind niet geloofd wordt? Als er gezegd wordt dat je kind niet ziek is en alleen maar zijn hersenen hoeft te resetten?
Zo werden we ook doorverwezen naar de psychiatrie.

Zo werd er ook vervolgonderzoek geweigerd.

Zo kwam ook de arts ineens voor huisbezoek op verzoek van de GGD-schoolarts. We hadden ook bij dezelfde arts eerder herhaaldelijk verschillende vragen over de gezondheid en de fysieke diagnose neergelegd van onze zoon, deze vragen werden niet beantwoord.

Zo werden ook fysieke diagnoses niet in zijn dossier geplaatst. Zo lig je onder het vergrootglas omdat je kind niet kan leren, ook al wil het kind dit zelf zo graag maar dat het niet lukt omdat het te ziek is.

Zo werden we ook besproken voor Veilig Thuis door de GGD arts. Zo werd er ook een observatie opname in een ziekenhuis voorgesteld, waarbij er direct ook gekeken kan worden hoe een kind functioneert zonder zijn ouders.

Zo word je tot vandaag, nog steeds bij aanvraag van faciliteiten geweigerd omdat je kind met deze ziekte niet tot de criteria behoort. En kan ik ook nog wel tig voorbeelden noemen wat er is gebeurt, want er heerst namelijk een enorm denkbeeld dat je zelf de ziekte in stand houdt, dat je gedragstherapie kunt doen die je geneest en als je niet geneest, dat jij jezelf of of als dat niet zo is, dat je naasten je ziek houden.

Naast wat ik hier heb beschreven kun je nog veel meer vinden in het advies van de Gezondheidsraad over ME/cvs en ik wil graag afsluiten met de volgende vraag:

Hoe staat het bovenstaande in verhouding met de Nederlandse artseneed?

“Ik zweer/beloof dat ik de geneeskunst zo goed als ik kan zal uitoefenen ten dienste van mijn medemens. Ik zal zorgen voor zieken, gezondheid bevorderen en lijden verlichten.

Ik stel het belang van de patiënt voorop en eerbiedig zijn opvattingen. Ik zal aan de patiënt geen schade doen. Ik luister en zal hem goed inlichten. Ik zal geheim houden wat mij is toevertrouwd.

Ik zal de geneeskundige kennis van mijzelf en anderen bevorderen. Ik erken de grenzen van mijn mogelijkheden. Ik zal mij open en toetsbaar opstellen.

Ik ken mijn verantwoordelijkheid voor de samenleving en zal de beschikbaarheid en toegankelijkheid van de gezondheidszorg bevorderen.

Ik maak geen misbruik van mijn medische kennis, ook niet onder druk.
Ik zal zo het beroep van arts in ere houden.

Dat beloof ik.
of
Zo waarlijk helpe mij God* almachtig.”

Om deze reden deel ik dit vandaag, het is tijd voor verandering, het is tijd voor ME Awareness! Deel en doe je mee?

Augusta

https://www.me-cvsvereniging.nl/