Mensonterend

Mensonterend is niet: ziek zijn, vuil zijn, in bed liggen en er niet uit kunnen. Mensonterend is niet: het onvermogen om te staan, te lopen, te knuffelen. Mensonterend is niet: hulp nodig hebben bij dagelijkse activiteiten, het dragen van incontinentiemateriaal of van compressiekousen.

Mensonterend is niet: het zitten of liggen in een rolstoel, in een aangepast bed of in een donkere kamer met oordoppen in.

Mensonterend is niet: je haar afscheren omdat je het niet kunt wassen, of sondevoeding krijgen omdat je niet kunt eten. Mensonterend is niet: de hele dag liggen omdat je niet rechtop kunt zijn, en de wereld aan je voorbij zien trekken door het raam.

Mensonterend is niet: dat je niet kan werken, niet naar verjaardagen kan en zelfs niet naar een begrafenis. Mensonterend is niet: de bruiloft van je eigen dochter missen omdat je te ziek bent om erheen te gaan.

Mensonterend is niet: hulp nodig hebben om je ontlasting op te ruimen. Om je braaksel op te vegen. Of als je onbedaarlijk ligt te huilen en je steeds maar niet kunt vertellen waarom.

Wat mensonterend is: kortzichtigheid die niet door deze dingen heen kan kijken. Mensen kwalijk blijven nemen dat ze ziek zijn, of aanstoot nemen aan hun afwezigheid zonder te vragen waarom.

Mensonterend is het, als je anderen niet kan geloven op hun woord, omdat je vindt dat hun ziekte niet zichtbaar genoeg voor jou is.

Mensonterend is het, als je te overtuigd bent van je eigen gelijk om je te kunnen inleven in een ander. Om zonder enige terughoudendheid gemene opmerkingen te maken over vaccinaties, trauma’s of uitkeringen, over aandacht vragen, gek zijn of je aanstellen. En daarbij te blind zijn om te zien wat het met de ander doet.

Want hoe eervol ben je nog, als je zo vol bent van jezelf dat je de ander in een hoek moet zetten, negeren, uitschelden. Als je zo weinig aanpassingsvermogen hebt dat je continue, ten koste van anderen, je totaal ongegronde mening moet verkondigen. Puur omdat je je niet kunt of wilt verplaatsen in een ander.

Dit soort treurige gedrag, dat is om je voor kapot te schamen. Dat is, naar mijn mening, wat mensonterend is.

Linda van Schaik

#hetechteverhaalvanME

Afbeelding: Mehran Biabani, Pixabay

The twilight zone

‘SPIELEREI 21 – The Twilight Zone’

ME wordt ook wel de ziekte van de levende doden genoemd. En zo voelt het ook, zeker als je (zeer) ernstige ME hebt, en al helemaal als je leven zich dan ook nog (grotendeels) in het donker afspeelt.

De ernst van de ME bepaalt dus hoe ver je buiten het leven staat/ligt. En ook per dag of zelfs per uur kan dat fluctueren. Voor mij betekent het dat ik het grootste deel van de dag niets kan doen en in het donker lig.

Ik kan op de betere dagen af en toe wat (rustige!) tv kijken. Het liefst kijk ik tegenwoordig dan iets wat mij verbind met het leven buiten. Bijvoorbeeld over mensen die op ver weg plekken op de wereld wonen, of documentaires of dingen uit het echte leven. Niet te ingewikkeld trouwens want dat trekt mijn brein niet meer helaas.

En verder bestaat mijn dag uit af en toe wat op mijn telefoon om ook via die weg contact te maken met de buitenwereld.

Op de slechte dagen, en dat zijn er helaas veel, kan ik alleen maar doodstil in bed liggen, in het donker. Praten, denken, en alles wat je eigenlijk tot mens maakt lukt dan niet niet meer. Op zulke dag is het gevoel van een levende dode te zijn extra sterk. Je leeft nog naar je bestaat niet, dattum

Ilse Sjouke
https://www.instagram.com/ilsesjouke_spielerei/


(Dit schilderij wordt momenteel tentoongesteld in Frankfurt ihk een tentoontelling over ME-Awareness: Data 09.05. – 12.05. 2-6 pm Evangelische Akademie Frankfurt Römerberg 9, Frankfurt))

#hetechteverhalvanME

Gebrek aan intermenselijk contact

Naast de objectieve bio-medische waarheid over de ziekte ME (waar nog maar weinig over bekend is) bestaat er ook nog zoiets als een subjectieve waarheid. Iedere ME-patiënt heeft zijn/haar eigen verhaal. Verhalen die vaak achter de voordeur beleefd worden, in stilte en eenzaamheid, maar die het waard zijn te vertellen. Die zelfs móéten verteld worden om de ‘buitenwereld’ te laten weten hoe er achter al die voordeuren met en door de ziekte ME geleefd en geleden wordt.

Ik heb ook zo’n verhaal. Ik heb meerdere van zulke verhalen, maar nu wil ik wat vertellen over dat ene wat de ziekte ME voor mij bijna onleefbaar maakt.

Het is het verhaal over het verlies van de mogelijkheid om gewoon menselijk contact te hebben. Die gewone verbinding met elkaar: samen lachen en huilen, samen gezellig kletsen of juist ernstige gesprekken voeren, discussiëren, kibbelen, elkaar ondersteunen en troosten, gewoon dat hele basale menselijke samen-zijn. Dat wat het mens-zijn waarde geeft.
Juist dit is door ME een welhaast onmogelijke opgave geworden. Door ME kan ik weinig prikkels verdragen. Vooral geluiden zijn een trigger om zieker te worden. Dan weet je het wel hè: mensen in mijn directe omgeving maken me ziek. Niet die mens op zich maar de leefgeluiden die daarbij horen.

Denk je eens in wat dat betekent: naast dat ik door ziekte aan bed ben gekluisterd kan ik weinig mensen ontmoeten. Geen gezellige onderonsjes met mijn kinderen of moeder-dochter gesprekken, diepgaande discussies over allerlei levenskwesties met Michiel, geen gewone ditjes en datjes en andersoortig gekeuvel met vriendinnen of lange telefoongesprekken met mijn moeder.

En dan heb ik het nog geeneens over samen winkelen, verjaardagen vieren, een kerkdienst bezoeken, op vakantie gaan, mijn kinderen bezoeken of wat voor een activiteiten dan ook die je samen met anderen kunt doen.

Niet het niet kunnen gaan en staan waar ik wil maar het bijna ontbreken van het intermenselijke contact maakt dit leven zwaar en bijna onmogelijk.

Het zijn af en toe korte gesprekjes die ik kan voeren, to the point. That’s all. Langere gesprekken hebben altijd negatieve gevolgen. Leven met ME maakt me eenzaam en vaak machteloos, moedeloos en zonder uitzicht.

Dit is het echte verhaal over ME.

Eigenlijk is het geen verhaal.

Het is eenzaamheid. Pure, onvervalste, diepgewortelde eenzaamheid. Elke dag weer.

Kun je het je voorstellen?

Marieke

#hetechteverhaalvanme

ME sucks

‘SPIELEREI 16 – ME sucks’

21 x 21 Mixed media op papier

ME zuigt je uit het leven, maar ME zuigt ook het leven uit jou.

Ik denk dat iedereen met ME zich hier mee kan verhouden.

Door de ME kun je niet meer goed, en uiteindelijk helemaal niet meer, meedoen met het ‘gewone’ leven. Alles wat ooit vanzelfsprekend was wordt je steeds verder ontnomen.

Bij sommigen is dat een proces over jaren, bij anderen is het van de een op de andere dag van alles naar praktisch, of zelfs helemaal niets, meer. Ik had het ‘geluk’ dat het bij mij langzaam van mild naar (zeer) ernstig is gegaan.

Dat je steeds minder kunt zien dat buitenstaanders nog wel. Maar dat ME het leven uit je zuigt, dat begrijpt men niet. Ik, en ik heb het ook van lotgenoten gehoord, ervaar dat alsof ik stervende ben. Dat klinkt dramatisch maar zo is het wel.

Stel je voor dat je ergens een schroef in probeert te in te draaien met een gare accu boormachine. Steeds moeizamer gaat die schroef erin totdat de accu ermee ophoudt. Je kunt m opnieuw opladen, maar omdat de accu zo gaar is laadt hij slecht weer op, en als je m weer gebruikt is hij in no time weer leeg. Dat is ME!

ME is dus niet te vergelijken met jij die een nacht slecht geslapen heeft, of jij met de griep, of jij met een flinke kater. ME is kapotgaan, ME is langzaam sterven.

Ilse Sjouke
https://www.instagram.com/ilsesjouke_spielerei/

#hetechteverhaalvanME

De rauwe realiteit van ernstige ME

Ik stink.

Ik weet niet zeker wanneer ik voor het laatst heb gedoucht. Volgens mij ergens half februari. Nu is het begin april. Mijn haren zijn voor het laatst gewassen in december.
Dat is de rauwe realiteit van ernstige ME. Iets wat voorheen een standaard (en aangenaam!) begin of einde van de dag was, is nu zo goed als onmogelijk. En zelfs volledig onmogelijk als ik geen PEM wil krijgen.

In februari heb ik gedoucht niet zozeer om schoon te worden, maar omdat ik het door de totale uitputting van die dag zo ontzettend koud had, dat ik er niet van kon slapen. Toen ben ik maar onder de hete douche gaan zitten en heb me meteen gewassen. De PEM zou toch al wel komen, dus deed ik er maar een schepje bovenop.

Mezelf semi-wassen met een vochtig doekje lukt de meeste dagen nog wel, gelukkig. Maar dat is niet voldoende om mezelf ook écht schoon te voelen. Bovendien zie ik de dode huid op mijn voeten alleen maar toenemen. Die wrijf je er niet af met zo’n doekje. Daarvoor zijn een washand en handdoek nodig.

Ik heb dit jaar wel geprobeerd mijn haren ietwat schoon te houden door ze iedere week in te sprayen met droogshampoo. Dat werkt best goed als je het bijhoudt. Ik heb het echter niet bij kunnen houden en heb afgelopen week voor het eerst in een maand weer de droogshampoo gepakt. Daarna heb ik dat nog twee keer herhaald, maar mijn haar is nog steeds zo vet als een hamburger. Droogshampoo is nu eenmaal niet bedoeld voor het verwijderen van een flinke hoeveelheid vet. Wel verhult het de stank. Dat is in ieder geval nog iets. Maar ik weet dat mijn haren smerig zijn en dat voelt gewoonweg vies.

Vanochtend (maandag) was overigens voor het eerst in een paar dagen dat ik mezelf weer een beetje heb kunnen reinigen. En dan alleen mijn oksels met een vochtig doekje. En die stinken dus nog steeds. Net als de rest van mijn lijf. Maar douchen zit er voorlopig niet in. Vandaag heb ik nog PEM van zaterdag, morgen heb ik een gesprek met de WMO-consulent (en daarna waarschijnlijk PEM), en vrijdag moet ik naar de dokter. En van al die afspraken deze week, zal ik volgende week wel moeten bijkomen, vermoed ik. Dus dan zijn we al zo weer twee weken verder voordat ik het er een keer op kan wagen. Als er verder niks gebeurt dan toch.

En zo blijf ik vies en stinkend. Kut-ME!

Lian van Berkel – ME sinds 201

The waiting game

‘SPIELEREI 5 – The waiting game’ (not available)

26 x 26 mixed media
(Waterverf, vloeibare acrylverf voor airbrush, kleurpotloden, houtskool, en Posca’s)

Toen ik op mijn 16e ziekte van Pfeiffer kreeg, belandde ik 2 maanden in bed. Elke dag kleurde ik op het behang boven mijn bed weer een vakje, tot ik eindelijk weer uit bed mocht.

Toen ik eindelijk op mocht staan was ik een wrak. Ik was nog zo intens moe, en alles kostte mij ontzettend veel moeite. Maar ondanks dat was ik mij nog niet bewust van het feit dat deze twee maanden bepalend zouden zijn voor de rest van mijn leven.

En ik ben niet alleen. Samen met de andere ME patiënten over de hele wereld ben ik aan het wachten. Wachten op een antwoord (wat is de oorzaak) en wachten op een medicijn.

Tot die tijd worden levens half geleefd, of zelfs dat niet. Ongeveer 25% van de mensen met ME liggen simpelweg te nietsen, omdat we weinig meer kunnen dan dat.

Ik wacht inmiddels 13.140 dagen. Daarvan lig ik nu 2008 dagen in bed, waarvan 1460 in het donker.

Ilse Sjouke
https://www.instagram.com/ilsesjouke_spielerei/

Het echte verhaal van ME

Vandaag op wereld-ME-dag denken we aan de ME-patiënten die in hun eigen vuil liggen maar zich niet meer kunnen wassen.

Die geen aanraking meer verdragen en dus niet kunnen knuffelen met hun eigen kind.

Die geestelijk mishandeld worden door hun mantelzorger of familieleden, die niet geloven dat ME een fysieke ziekte is..

Die noodgedwongen gescheiden leven van hun gezin omdat het gezinsleven te veel prikkels geeft.

Die niet naar de begrafenis van hun eigen moeder kunnen gaan en ook te ziek zijn om deze online te volgen.

Die al jaren plat op hun rug liggen, niet in staat zich om te draaien.

Die een migraineaanval krijgen als de thuiszorg even kucht of de buurman een deur dicht gooit.

Die snakken naar licht omdat ze 24/7 in het donker liggen omdat ze licht niet verdragen.

Die dromen van muziek omdat ze nu geen geluid meer verdragen.

Die teren op hun herinneringen, ook al zijn ze nog in de bloei van hun leven maar leven ze als bejaarden wiens leven voorbij is.

Die al 17 jaar niet meer een afspraak met een vriendin in de stad hebben gehad.

Die hun hoofd kaal scheren omdat dat het meest praktische is om te doen en “toch niemand ze ziet”. En ze hun haar niet meer kunnen wassen.

Die alle dagen te maken krijgen met pijn, rouw en de praktische obstakels van het ziekzijn.

Die ineens een uur vooraf horen dat de thuiszorg niet komt, en dat ze dus geen eten hebben die dag, tenzij iemand uit hun netwerk langs kan komen.

Die soms twee uur in hun eigen ontlasting liggen omdat er een zorg-gat is.

Die omdat ze volledig afhankelijk zijn van zorg, in toxische relaties blijven hangen.

Die zo snel progressief achteruit gaan dat ze binnen een paar weken ineens in een donkere kamer terecht komen.

Die jaren in een comateuze toestand liggen, niet in staat meer om te communiceren.

Die kanker ontwikkelen omdat ze bijvoorbeeld geen borstonderzoek meer kunnen ondergaan.

Die door de ME niet serieus genomen worden door artsen, waardoor een hersentumor te laat ontdekt wordt.

Die euthanasie hebben laten doen omdat het lijden te groot werd en het leven te zwaar.

Het is uitzichtloos, rauw lijden, waar velen niet van willen weten, zich soms zelfs van afwenden. Te eng, te groots. En dus laat de maatschappij deze mensen maar aan hun lot over. Krijgen patiënten te horen dat als ze écht zouden willen, ze wel zouden opknappen. Wordt er gezegd dat deze mensen psychisch ziek zijn. Dat ze positiever moeten zijn, de spanning in hun zenuwstelsel moeten loslaten, hun oude trauma’s moeten opruimen.

Als iets maar vaak genoeg wordt verteld, blijft het hangen en gaat het een eigen leven leiden.

Vandaag staan we hier bij stil. We staan stil bij de ziekte Myalgische Encefalomyelitis en de mensen die eraan lijden. We staan samen stil bij jou en mij. En laten we de informatie die voorbij komt vandaag op SM delen om de buitenwereld te laten weten dat we er zijn, nog wel.

Martine

Geen team voor mij

Waarschuwing: ongenuanceerd


Een bericht op Facebook. Een oud-collega deelt dat ze MS heeft. Ze treedt er voor het eerst mee naar buiten. “Wat erg,” denk ik. Ik lees verder.

Ze schrijft dat ze inmiddels een team om zich heen heeft: een MS-verpleegkundige, een neuroloog, een ergotherapeut, een fysiotherapeut…En dat dat haar het gevoel geeft dat ze hier wel een weg in gaat vinden.

En ineens breekt er iets open.
Ik voel de tranen komen. Pijn. Boosheid. Rouw.

Want ik had géén team. Nog steeds niet.

Ik kreeg te horen dat ik er maar mee moest leren leven. Niet hoe,  gewoon: leer er maar mee leven.

Geen begeleiding. Geen uitleg. Geen waarschuwing.

Ik wist niet dat ik achteruit kon gaan als ik over mijn grenzen ging. Dat vertelde niemand mij . Niet over de gevaren van PEM.

Artsen zeiden dat ik lotgenoten beter kon vermijden. Want ik zou maar gepreoccupeerd worden.

Er werd ook gezegd dat er niks over ME bekend was. Dat dat kwam doordat er nauwelijks onderzoek werd gedaan, vergaten ze erbij te vertellen.

Wat pacing was, leerde ik pas tien jaar later. Van lotgenoten.
Tien jaar later! Toen was het al te laat.

Nu leef ik grotendeels in bed.
Ik verdeel mijn dag in twee, soms drie, korte blokken van cognitieve activiteit. Een half uur per keer, als het lukt.
Fysieke activiteiten zijn tandenpoetsen, eten, naar het toilet gaan. Ja, ook eten telt, want daar moet ik uren van bijkomen.

Ik gun mijn oud-collega haar team van harte. Maar ik had het mezelf ook zo gegund.

Dat de medische wereld nog steeds zo is ingericht dat de één bij aanvang van ziekte een heel zorgteam krijgt en de ander naar huis wordt gestuurd met de boodschap “zoek het maar uit”
vind ik onverteerbaar en diep kwetsend.

Want ME en MS zijn in ziektelast vergelijkbaar. Ernstige ME is net zo invaliderend. Maar voor ME-patienten zijn er geen MS-verpleegkundigen. Geen multidisciplinaire teams. Geen standaardtrajecten. Geen erkenning in de opleiding.
Geen toegang tot passende zorg.

Waarom?

Leg het me uit!

En ja, natuurlijk leef ik mee met mijn oud collega. Ik heb haar veel sterkte gewenst. Deze reactie van mij, jaloers en misschien kleinzielig, komt voort uit 17 jaar verwaarlozing en moeten knokken voor mijn zorg.

Naast ME heb ik inmiddels ook een trauma over hoe er met ME-patienten wordt omgegaan. Ik ben gekwetst tot op het bot. Mijn leven is weg. MIsschien zou ik met een team om mij heen en op tijd zorg op maat wel een kans hebben gehad op een leven dat zich niet in bed afspeelt.

Ik kreeg geen kansen omdat ik niet op het prioriteitenlijstje van anderen stond.

Verergering POTS -klachten na de lunch



Al maanden heb ik na de lunch erg last van een verhoogde en bonkende hartslag en overprikkeling. Het voelt alsof mijn lijf in een soort alarmstand schiet: mijn hart dreunt, geluid en licht komen harder binnen, en mijn systeem komt pas uren later weer tot rust.

Na de lunch is al jaren mijn vaste rustmoment. En die rust wordt hier behoorlijk door verstoord.

Ik denk dat het te maken heeft met de POTS en orthostatische intolerantie (OI). Bij mensen met ME komt vaak voor dat het lichaam moeite heeft met veranderingen in bloedverdeling. Na het eten gaat er veel bloed naar de buik door het verteren van het voedsel, en dat lijkt deze klachten te versterken.

Maar vreemd genoeg heb ik het niet na het avondeten. Misschien omdat er dan minder van bepaalde hormonen worden aangemaakt?

Ik heb al van alles geprobeerd:
Mijn benen omhoog na de lunch, Ik eet geen zoet beleg meer en kleinere porties, ik drink meer bouillon en ORS en verdeel mijn medicijnen nu anders op de dag.

Dat helpt een beetje, maar niet genoeg.

Laatst las ik dat kou op je nek de nervus vagus kan stimuleren. Die nervus vagus beïnvloedt onder andere de hartslag en stressreacties. Door deze zenuw te activeren, kun je je stress systeem blijkbaar helpen om tot rust te komen.

Dat wil ik gaan proberen. Ik heb inmiddels een pittenzak besteld die in de vriezer kan worden gelegd. Zodra die er is, ga ik kijken wat een paar minuten kou op mijn nek doet. Ik hoop dat het helpt want dat gebonk ben ik goed zat.

Herkenbaar? Heb jij dit al eens geprobeerd? Of heb je andere tips?

Foto: Unsplash

𝗜𝗻𝘁𝗲𝗿𝗺𝗶𝘁𝘁𝗲𝗻𝘁 𝘃𝗮𝘀𝘁𝗲𝗻 𝗲𝗻 𝘄𝗮𝘁 𝗵𝗲𝘁 𝗺𝗶𝗷 𝗵𝗲𝗲𝗳𝘁 𝗼𝗽𝗴𝗲𝗹𝗲𝘃𝗲𝗿𝗱



Sinds iets meer dan een jaar doe ik aan intermittent vasten. Ik eet tussen 13 en 18:30 uur. Daarvoor en erna eet ik niets. Ik drink in mijn vastraam alleen water, groene thee en een kop koffie.

Ik ben het gaan doen omdat ik las over de voordelen die vasten zou kunnen brengen. Wie vast brengt namelijk een proces van  proces autofagie op gang,  waarbij je lichaam kapotte of overbodige cellen opruimt en hergebruikt als bouwmateriaal.

Ondanks dat ik behoorlijk sceptisch was besloot ik het te gaan proberen. Wie weet kon het wat verlichting brengen?

Ook hoopte ik wat af te vallen aangezien ik door medicijngebruik de afgelopen jaren flink was aangekomen, en ik al een forse tante was. Nog meer van mij voelde niet goed.

Inmiddels doe ik dit al meer een jaar. Heeft het me iets gebracht? En is het makkelijk vol te houden?

🔹De resultaten
Ik ben 9 kilo afgevallen.

Mijn darmen zijn tot rust gekomen na tien jaar ellende.

Ik slik niet meer dagelijks pijnstillers. Terwijl ik 16 pillen gabapentine op een dag slikte omdat de zenuwpijnen niet te harden waren!!

Dat is alles bij elkaar echt een bizar goed resultaat, vind ik. En ik denk niet dat het toeval is.

🔹Hoe kan dit?

Ik noemde autofagie al. Dat kun je zien als een soort vuilophaaldienst die materialen sorteert en recyclet. Heel simpel uitgelegd natuurlijk.

Het is een soort interne schoonmaakdienst van je lichaam. Tijdens het vasten breekt je lichaam kapotte of overbodige cellen en eiwitten af, en hergebruikt ze. Netjes opruimen wat niet meer werkt l, is het idee.

Autofagie lijkt ontstekingsprocessen te verminderen, insulineresistentie te verbeteren en het zenuwstelsel rustiger te maken.

Dat zou kunnen verklaren waarom mijn zenuwpijn zo drastisch is afgenomen. Mijn dagelijks leven is hier veel leefbaarder door geworden!  Ik vermoed dat er minder  overprikkeling van die overactieve hysterische ME zenuwen is.

De rust in de darmen wordt denk ik veroorzaakt door de rust die er is gekomen? Als je 16 uur per dag niets eet, krijgen je darmen meer de kans om te herstellen in plaats van continu in actie te zijn. En dát merk ik. Wat een verschil.

En de kilo’s? Die zijn natuurlijk mooi meegenomen. Ik ben er ontzettend blij mee. Het scheelt voor mij twee broekmaten.

Ik ben geen ranke den en zal dat nooit worden denk ik. Ik worstel mijn hele leven al met mijn gewicht. Het vasten geeft ontzettend veel rust. Ik eet gewoon niet buiten mijn eetraam. En denk daar verder niet meer bij na.

🔹Was het alleen maar Hallelujah?
Nee. De eerste weken van het vasten waren best zwaar. Mijn lichaam moest wennen. En mijn hoofd ook, niet meer ontbijten is vreemd in het begin.

Tijdens die wenweken schakel je over van het verbranden van suikers naar het verbranden van vet. Dat geeft onrust in je lijf en dat voelde ik behoorlijk.

Ik had hoofdpijn, was soms misselijk en voelde me wat licht in mijn hoofd. Na een week of zes ging het beter en was ik eraan gewend.

Wat mij ontzettend heeft geholpen is dat mijn vriend met mij mee is gaan doen. Dus dit is gewoon ons eetritme geworden.

Vasten is niet niks. Ik ben erin gegroeid, heb het langzaam opgebouwd, heb het afgestemd op mijn dagritme en medicatie en er in het begin veel over gelezen om me goed voor te bereiden. Bij mij pakt het toevallig heel goed uit

🔹Iedereen zit anders in elkaar
Dit is natuurlijk puur mijn persoonlijke ervaring en geen advies aan wie dan ook. Wát werkt is heel individueel. Ik ken een ME- patiënt die dit is gaan doen en flink is afgevallen maar verder geen gezondheidsvoordelen heeft gemerkt. En een andere lotgenoot die er juist mee is gestopt omdat haar darmen er juist niet goed op reageren.

🔹En nu?
Natuurlijk hoop ik stiekem dat er nog wat kilo’s afgaan. Of dat het nog meer gezondheidsvoordelen oplevert. Mijn lijf nog wat stabieler, mijn energie nog wat constanter, dromen mag toch?

Maar wat ik tot nu toe heb bereikt is al zoveel meer dan ik had durven hopen. Dat is voor mij meer dan genoeg om hiermee door te gaan.

🔹Lezen?

Dit zijn interessante boeken over dit onderwerp waar ik ontzettend veel van leerde en die ingaan op verschillende vormen van vasten. Zo kon ik bepalen wat voor mij werkte, zonder mijn ME-lijf teveel te belasten.

– De obesitas code,  Jason Fung
– The complete guide to fasting, Jason Fung
– Fast, feast, repeat, Gin Stephens
– Vasten als medicijn, Michael Mosley

👉Ps Lees je goed in als je overweegt dit te gaan doen en overleg het met je behandelaar