“The aim of the UNDEREXPOSED Within Four Walls of Severe ME Exhibit is to reflect the darkness we exist in and expose the devastation of this disease.” (citaat Amanda Francey)
Een kijk in de levens van verschillende ME-patiënten met (zeer) ernstige ME.
Je ligt in een verduisterde kamer, jaar in jaar uit. Je verdraagt geen aanraking, geen geluid, geen licht, geen normale voeding, geen contact, geen kletspraatje.
Je hebt geen uitzicht op verbetering. Geen privacy. Je bent in alles afhankelijk van verzorgers. Als jij je moet ontlasten, dan is dat een operatie in bed waar je hulp bij nodig hebt.
Douchen? Wat is dat? Dat tweemaal in een jaar je haren gewassen kunnen worden?
Je woont gescheiden van je zoontje. Omdat een kindje nu eenmaal geluid maakt en kind moet kunnen zijn.
Je plast in je bed en de zorg moet uren wachten tot je goed genoeg bent om verschoond te worden. Al die tijd lig je in je eigen urine.
Je laat je eten vallen dat de thuiszorg voor je heeft klaargezet. Tot ze de volgende dag weer terugkomen, heb jij geen eten.
Je hebt dag in dag uit pijn en zoveel klachten dat het een hel is. Maar elk medicijn dat je uitprobeert, faalt. Want je reageert buitensporig op medicatie.
Je ligt jaren in bed en je vrienden gaan verder met hun levens. Ze trouwen, krijgen kinderen. Er gaan mensen dood. Jij bent niet op bruiloften en begrafenissen. Je kunt niet de tante of oom zijn die je zou willen zijn voor je neefjes en nichtjes. Laat staan dat een eigen gezin mogelijk is.
De thuiszorg maakt herrie bij het schoonmaken van je huis. En met energie die je niet hebt, moet je verzorgers “opvoeden”. Hoe kun je mensen duidelijk maken dat je doodziek wordt van geluid?
Je voelt dat je, dag en nacht liggend in het donker, steeds verder afglijdt en de dood je steeds nadrukkelijker in de ogen staart. Geen arts weet waar je aan lijdt. In je status staat dat je een sterke somatisatiestoornis hebt.
Je verspreidt wereldwijd een hooggewaardeerd ME-nieuwsbulletin, sterft en wordt door honderden lotgenoten wereldwijd betreurd. Op je uitvaart zijn 13 mensen.
Je bezoekt de pagina van een fb-vriendin met ME, ziet dat zij elk jaar nog gefeliciteerd wordt, terwijl zij al vijf jaar dood blijkt te zijn.
Je zoon gaat op kamers en je ziet niet waar hij woont. Je helpt niet met verhuizen of de kamer inrichten en het is hoogst onwaarschijnlijk dat je wel zijn volgende huis zult zien.
Je ligt en je leven is ondanks dat je focust op de kleine momentjes, een hel. Want wat als je niets meer kunt doen. Alleen nog maar liggen en lijden? Als elke noodzakelijke handeling je doet verslechteren? Niemand kan je vertellen wanneer dit stopt, óf het stopt, of het ooit beter wordt.
Je ligt in bed met een aandoening die niet begrepen of geloofd wordt. En mensen beweren dat je wel positief moet blijven. Vertellen dat “contact met jou wel moeilijk is, want je bent zo negatief.”
Een uitkering wordt je ontzegd. En je wordt per wensambulance naar de rechtszaal vervoerd. Je moet wel, anders heb je geen inkomen.
Je ligt in bed en denkt aan degenen die niet meer bij ons zijn. Aan Denise, Regina, Karen, Dionne, Jan, Katrien, Ria en Ingeborg en je vraagt je af of jij de volgende zult zijn.
Je ligt in bed te wachten op verlossing. Niet wetend of dat een medicijn zal zijn of de dood.
Je ligt in bed, wetend dat je levenslust je vermoordt, maar zonder ga je dood.
Voor iedereen die zo in bed ligt en lag, wij vergeten je niet. Nooit. Wij zijn dan wel de millions missing maar wij zijn ook verbonden met elkaar. In gedachten bij elkaar. Altijd.
Tekst: Martine & Rob
Afbeelding: Amanda Francey – “The ME You Don’t See”
Vandaag ben ik jarig. Ik werd 54 en ben inmiddels 13 jaar en 6 maanden ziek. De laatste twee jaar ernstig. Ik ben dankbaar dat ik voor ik ME kreeg werd volop heb kunnen leven. Ik mocht mijn liefste ontmoeten, moeder worden en heb in ieder geval een hele tijd stukken zorgelozer kunnen leven dan ik nu doe. Echt vieren kan niet natuurlijk in mijn situatie. Maar, ik hoop wel even met de traplift naar beneden te gaan en samen met Mischa een gebakje te eten. Voor mij het equivalent van een gigantisch feest.
Een tijd geleden kreeg ik een (voor mij begrijpelijke) reactie op mijn ‘Verslag van het Front‘-stuk, waarin ik als een ‘oorlogscorrespondent’ verslag deed van een PEM. Degene die reageerde vertelde niet te zijn voor de oorlogsmetafoor in verband met ziekte, maar mijn verslag wel raak te vinden.
Praten over ziekte met behulp van beeldspraak en metaforen gebeurt vaak. “Ze verloor haar strijd tegen de….” Kijk de overlijdensadvertenties maar na.
De schrijfster Susan Sontag waarschuwde al jaren geleden hiertegen. Metaforen kunnen afleiden van wat er werkelijk aan de hand is. Bovendien, zo is de ervaring van veel mensen zelf, áls je de strijd tegen kanker verliest, deed je dan niet je best? Nee, je hebt het simpelweg niet in de hand.
De oorlogsmetafoor kan onder meer de suggestie wekken dat een patiënt een veldslag (ziekte) kan winnen als er maar hard genoeg wordt gestreden.
Wel of niet genezen is een kwestie van of een behandeling aanslaat of niet (of er überhaupt een behandeling is natuurlijk) en ligt niet in de handen van een patiënt. Een gezonde leefwijze staat niet garant voor beter worden, of (in de eerste plaats) voor helemaal niet ziek worden. Daar ben ik het helemaal mee eens.
Toch beschouw ik ME wel als een veldslag of oorlog in mijn lijf. Elke oorlog kent slachtoffers die helemaal niets met de strijd te maken hebben. Je kunt zonder te vechten betrokken raken in een conflict of oorlog. Of je nu wel of niet wegrent, schuilt, in verzet komt, je overgeeft, brullend de vijand te lijf gaat (tot voor kort mijn tactiek), uiteindelijk zijn gevechtshandelingen, lijden, chaos en onzekerheid een feit. De uitkomst is dat niet.
Iedereen heeft zijn eigen terminologie of vergelijkingen om het leven met ME, of welke ziekte dan ook, te duiden. Voor mij voelt het als een veldslag of een uit de hand gelopen ruzie, waar ik blijkbaar in terecht kwam. Er zijn geen goeierikken of slechterikken, onderhandelingen of af en toe een wapenstilstand. De ME heerst en verdeelt en ik heb het nakijken.
Ik voer geen strijd, ik word meegezogen in een conflict dat wordt gevoerd. Het enige wat ik kan doen, is daar verslag van uitbrengen.
Pacen als je bedlegerig bent is enorm belangrijk maar eigenlijk zowat onmogelijk. Het betekent inmiddels bezuinigen op hygiëne of op (online) contact met de buitenwereld. Afschuwelijke keuzes. En elke fout heeft gevolgen,
Hugo heeft een waslijst aan diagnoses. Naast zeer ernstige ME, POTS/OI, dysautonomie, beperkte cerebrale bloedcirculatie heeft hij ook CCI/AAI.
CCI en AAI heb ik al vaker genoemd hier omdat diverse vriendinnen van mij hieraan zijn of worden geopereerd in Barcelona. Deze operatie houdt een gedeeltelijke of volledige fixatie van de nek in. Een deel van de zeer ernstige ME-patiënten heeft ook deze diagnoses.
CCI is heel simpel gezegd instabiliteit van het gewricht dat de nek aan de schedel verbindt, extreem slappe nekkbanden dus. AAI betekent een extreme mobiliteit van verschillende nekwervels.
🔹Heb je CCI en AAI dan is je nek gammel met te veel beweeglijkheid en de nekwervels drukken tegen de hersenstam aan. Met levensgevaarlijke gevolgen.🔹
Hugo is in 2019 met een team van paramedici naar Londen gereisd voor een upright MRI-scan. Die reis was enorm risicovol en met gevaar voor zijn leven.
De scans zijn naar de specialist in Barcelona gestuurd en vandaaruit kwam de diagnose CCI/AAI. Een volledige fixatie van de nek zou nodig zijn.
Van meerdere kanten kwam de afgelopen weken de logische vraag:
🔹Waarom wordt Hugo niet geopereerd aan CCI/AAI en waarom wordt daar geen geld voor ingezameld? 🔹
Hugo was in 2019 al te slecht voor een dergelijke operatie. En dat is niet verbeterd.
Mensen met zeer ernstige ME hebben daarnaast vaak allerlei andere aandoeningen en raken op een bepaald moment buiten het directe zicht van artsen. Ze kunnen niet meer naar een behandelaar gaan en het enge is dat ook artsen die gespecialiseerd zijn in ME, zelden patiënten als Hugo zien. Je bent dan aan de goden overgeleverd.
Inzameling van geld is nodig om (niet vergoede) behandelingen vanuit huis te kunnen betalen en verdere aanpassingen te kunnen doen gericht op iets meer comfort voor Hugo. Ik hoop dat jij daaraan wilt bijdragen.🙏💙
De spanning liep op hier. Want gingen we vandaag het (dacht ik) totaal onrealistische doel van € 5000 halen? 😱
Gelukt! 💙🙏
Ik krijg van meerdere kanten de vraag of dit niet te belastend is voor mij, zo’n doneeractie organiseren?
Ja, natuurlijk. Vooral de spanning is teveel voor mij.
Toch doe ik het. Probeer nog meer rust in te bouwen. Dat is in het donker liggen en niets doen.
Maar, dit is wat ik kan doen. Ik kan schrijven en duidelijk maken hoe zeer ernstige ME er uit ziet.
Ook heb ik een diep gewortelde overtuiging dat ziekzijn je niet ontslaat van er zijn voor anderen. Zolang er ruimte is, heb je keuzes hoe die ruimte in te vullen.
Wat het met mij doet te merken dat zoveel mensen doneren, is niet in woorden uit te drukken. Al die liefde voelt Hugo straks ook.
Dat is mijn grootste motivatie: te weten dat we met zijn allen iets van de stress bij een medepatiënt en lotgenoot kunnen wegnemen.
Er zijn zoveel manieren waarop we ons kunnen inzetten. Dit is mijn manier. Gisteren was er elders op Facebook een voor mij moeilijke ietwat onsmakelijke discussie met als insteek: maar Hugo hééft zorg, hij heeft Lisa. Er zijn mensen die dat niet hebben. Dat is erger.
Ook zei deze zelfde persoon: Lisa wist waar zij voor koos.
Laat me je uit de droom helpen. Geen mantelzorger weet dat vooraf. Ze worden langzaam een situatie ingezogen, die steeds heftiger wordt. En ‘ineens’ zijn ze mantelzorger.
Dat is zwaar en moeilijk. Mischa is mijn partner én mantelzorger. Dat betekent dat de keus om mij te verzorgen voor de hand ligt. Maar er klappen veel relaties natuurlijk onder dergelijke omstandigheden.
Lisa kwam gewoon voorbij fietsen, zag wat er gebeurde en stapte af. (beeldspraak mensen). Ze had ook door kunnen fietsen. Dat deed ze niet.
Mensen als Lisa maken de wereld mooier. Ook zij verdient alle steun die er te geven valt. Door bijvoorbeeld de financiële druk iets te verlichten.
En dit is wat ik doe. Zijn er mensen die het zwaarder hebben? Ongetwijfeld. Er is vast ergens iemand te vinden die het nog zwaarder heeft. Maar ik vond Hugo en Lisa. En help ze graag.
Dit is Hugo begin 2018. Toen ook al onzichtbaar en verschrikkelijk ziek maar een wereld van verschil vergeleken met nu. Hij ligt nu volledig plat in het donker, zonder zijn nek te kunnen bewegen. Een dergelijke foto (in het licht met zijn arm omhoog) kan absoluut niet meer worden gemaakt.
Een dertiger die ooit de wereld over reisde en zich nu moet laten helpen bij het plassen en ontlasten. De zorg die hij nodig heeft kan niet met een wajong-uitkering worden betaald.
🔹Niet doneren uit principe
Er zijn mensen die zeggen principieel niet te doneren aan dit soort acties (geld vragen voor zorg of operaties), omdat het niet aan burgers is zorg voor zieke mensen te betalen.
Vind ik ook. Het is niet onze taak. Maar als een overheid en zorgsysteem faalt, kun je wel lang gaan ouwehoeren over principes, daar heeft Hugo nu niets aan.
🔹ME is toch erkend nu?
Helemaal waar. Maar de weg van politieke erkenning naar uitkeringsinstanties en CIZ/WMO ondersteuning is lang en hobbelig. Voordat die erkenning daadwerkelijk leidt tot meer en betere zorg voor ME-patiënten ben je zo 10 jaar verder. Tijd die Hugo niet heeft.
🔹Prijskaartje zorg
Mensen kunnen zich vaak niet voorstellen hoe duur zorg is, en hoeveel ziekzijn kost. We hebben het hier over iemand die zich niet zelfstandig in bed kan omdraaien. Die alleen nog maar op zijn rug kan liggen.
🔹Mijn uitgaven voor zorg
Sinds ik vrijwel volledig bedlegerig ben geworden gaven wij duizenden euro’s uit. Aan drinkbekers met een tuitje, tot betere borden om liggend mee te kunnen eten, andere matrassen, ander bed, de complete inrichting van een andere ruimte voor mij waar ik ook regelmatig slaap als ik prikkels niet verdraag, chemisch toilet, verrijdbare bedtafels en natuurlijk de gewone maandelijks kosten: voor gemiddeld €300 aan medicatie en supplementen die niet vergoed worden.
🔹 Onbetaalbaar voor velen
Dat zou ik nooit hebben kunnen betalen van een Wajong-uitkering. Hugo heeft vele malen meer zorg, meer aanpassingen en meer oplossingen nodig. Dus ook meer geld. Op de site Help Save Hugo staat een uitgebreide specificatie van de zorgkosten naar aanleiding van de situatie in 2019. Die is inmiddels veranderd maar het geeft een beeld.
🔹Dus
Veel zeer ernstige ME-patiënten moeten het hebben van empathie, mededogen en centen van burgers. Hoe onrechtvaardig, krom en absurd dat ook is.
🔹Nog even dit
Hugo weet nog niets van deze actie zolang het loopt (t/m 5 augustus). Zoiets is veel te prikkelend voor hem. Zijn verzorgster Lisa vertelt het pas als de actie is afgerond.
Stel je eens voor wat het met hem doet als hij te horen krijgt dat er flink is gedoneerd. Als hij merkt en voelt dat er mensen zijn die met hem meeleven en begrijpen dat er geld nodig is voor noodzakelijke zorg. ❤️